Υπαρχουν «Ριχαρδοι» στις Δημοκρατιες της Δυσης;

Μια κριτική πριν 51 ολόκληρα χρόνια ταιριάζει γάντι στη παράσταση του σαιξπηρικού «Ριχάρδου του Γ΄» -με τον Κevin Spacey στον ομώνυμο ρόλο- στη σκηνή του ιστορικού θεάτρου The Old Vic του Λονδίνου. «Φυσικά, η σκηνική ερμηνεία ενός τόσο κολοσσιαίου έργου παρουσιάζει μέγιστες δυσκολίες συνεπώς ένας θίασος δεν επιτρέπεται ν΄ αποφασίσει το ανέβασμά του αν δεν καλοσταθμίσει τις δυνατότητές του. Και πρώτα χρειάζεται ένας πρωταγωνιστής ολκής, που να επωμισθεί τον δυσκολότατο ρόλο του κεντρικού ήρωα».

Το κείμενο υπογράφεται από το συγγραφέα Μ. Καραγάτση με αφορμή το ανέβασμα του σαιξπηρικού δράματος στη σκηνή του τότε Βασιλικού Θεάτρου και σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή (ο οποίος κράτησε για τον εαυτόν του και το ρόλο του Ριχάρδου).

Και δεν είναι μόνον η προϋπόθεση της ύπαρξης ενός «πρωταγωνιστή ολκής» για ένα επιτυχημένο σκηνικό αποτέλεσμα αλλά και «ο ρεαλιστικός τόνος (…), ο ξεκαθαρισμένος από κάθε άτοπο στόμφο η ρητορισμό». Το στοιχείο αυτό ο Καραγάτσης το πιστώνει στον Μινωτή και είναι ειλικρινής ως προς την κρίση του. Έτσι κι αλλιώς, λίγες γραμμές παρακάτω ο συγγραφέας αποκαλύπτει το ουσιαστικό του ερέθισμα: « Έτυχε προ ετών να δω τον «Ριχάρδο Γ'» στο θέατρο «Όλντ Βηκ» του Λονδίνου, με πρωταγωνιστή τον Λόρενς Όλιβιερ – τον μέγιστο ηθοποιό του καιρού μας. Θέαμα και ακρόαμα συγκλονιστικό! Εκείνο όμως που μου έκανε βαθύτατη εντύπωση ήταν η λιτότης της ερμηνείας. Όπως άνοιξε η αυλαία ο Ριχάρδος Γ' (Λόρενς Όλιβιερ) προχώρησε στο προσκήνιο για να πει τον περίφημο μονόλογο και τον είπε με απόλυτη φυσικότητα, ωσάν να εκμυστηρευόταν τα μυστικά σχέδιά του σε κύκλο φίλων, μεταξύ τυριού και αχλαδιού».

Αν …σβήναμε το χρόνο και αλλάζαμε ονόματα η κριτική του Καραγάτση θα ήταν και πάλι επίκαιρη και κυρίως θα έβρισκε τον στόχο της.Και ως προς την προσέγγιση του σκηνοθέτη Sam Mendes και ως προς την ερμηνεία του Kevin Spacey . Άλλωστε, ο τελευταίος δεν είναι παρά ένας «πρωταγωνιστής ολκής» που με την βοήθεια του φίλου και συνεργάτη Mendes δεν καταφέρνει απλώς να «διερευνήσει την σκοτεινή πλευρά» του ρόλου αλλά να αποδείξει ότι ο σαιξπηρικός «Ριχάρδος» δεν είναι μια φιγούρα του απώτατου ιστορικού παρελθόντος ή ένα από τα χιλιάδες κομμάτια του πάζλ της αγγλικής ιστορίας.

Ο δικός του «Ριχάρδος» - με την συνδρομή του Mendes- είναι ένα αυτοκρατορικό αρχέτυπο που μπορεί να συναντά και να διαλέγεται εποχές και πρόσωπα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους αλλά και τόσο όμοια.

Η έκφραση «αυτοκρατορικό αρχέτυπο» -μια έκφραση κλειδί για την πληρέστερη κατανόηση του στόχου του Mendes- ανήκει σε ένα γνωστό Βρετανό δημοσιογράφο- τον Simon Tisdall, Foreign Affairs Columnist & Assistant Editor της εφημερίδας The Guardian. O Tisdall υπογράφοντας ένα κείμενο με τον τίτλο «Trail of Tyranny» -φιλοξενείται στο πρόγραμμα της παράστασης- προσδιορίζει το πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα του σκηνικού εγχειρήματος. Αλλωστε, το κείμενο του διανθίζεται με φωτογραφίες του Καντάφι, του Μουμπάρακ αλλά και της βορειοκορεατικής κομμουνιστικής δυναστείας των Κιμ έτσι ώστε να μην υπάρχει καμία μα καμία παρανόηση για τους προσανατολισμούς της παράστασης και τις συσχετίσεις που εκείνη παράγει, προβάλλει και υπερασπίζει.

Σε κάθε περίπτωση, η συσχέτιση του «Ριχάρδου» με τον Καντάφι, τον Μουμπάρακ και τους Κιμ δεν είναι μια αυθαίρετη πρωτοβουλία του δημοσιογράφου Tisdall αλλά ένα συστατικό στοιχείο του πυρήνα της προσέγγισης του δίδυμου Mendes- Spacey. Στο πρόγραμμα της παράστασης φιλοξενείται μια συνομιλία των δύο φίλων και συνεργατών – το κείμενο φέρει τον τίτλο «Exploring the dark site»- όπου και οι δύο καταγράφουν με πολύ αναλυτικό τρόπο τις απόψεις τους.

O Mendes υποστηρίζει ότι το δημιούργημα του Σαίξπηρ είναι «ένα από τα πρώτα σπουδαία πορτραίτα των δικτατόρων της σύγχρονης εποχής». Ένα πορτραίτο που αντέχει στο χρόνο και έρχεται να «κουμπώσει» με τις φιγούρες που κοσμούν τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, τις φιγούρες του Καντάφι ή του Μουμπάρακ.

Στην ίδια κατεύθυνση ο Spacey επισημαίνει: « Όταν θέτεις τον ρόλο σε ένα σύγχρονο πλαίσιο - και θα μπορούσε στη θέση του να βρεθεί κάποιος που φέρνει στον Καντάφι ή τον Μουμπάρακ- καθίσταται περισσότερο από εμφανές το πόσο πολύ ο Ριχάρδος ο Γ΄ σχετίζεται με τον τύπο της προσωπικότητας του, με τα media και την χειραγώγηση, τις συμμαχίες και τις μικροπρεπείς ζηλοτυπίες. Επιπλέον, ο ίδιος βρίσκει εξόχως συναρπαστικό το γεγονός του τι αντιλαμβάνεται και το τι αποκρυπτογραφεί ένα σύγχρονο ακροατήριο, ακόμη και εάν δεν γνωρίζει και τόσο καλά τον Σαίξπηρ.

Υπερβαίνοντας και τους δύο, ο Tisdall στο δικό του κείμενο αναφέρεται στους παράλληλους βίους του Ριχάρδου και του Καντάφι ως προς την κατάληψη της εξουσίας. Το πραξικόπημα του νεαρού Συνταγματάρχη και των συντρόφων του το 1969 στην Τρίπολη της Λιβύης που κατέληξε στην κατάργηση του βασιλικού καθεστώτος και στην εκδίωξη του βασιλιά Ιντρις παρομοιάζεται με την αιματηρή προσπάθεια του Ριχάρδου και των ευκαιριακών συμμάχων του να καταλάβουν την εξουσία.

Σε κάθε περίπτωση, το δίδυμο Mendes- Spacey μένει πιστά προσηλωμένο στο ίδιο το κείμενο, αφήνοντας κατά μέρος τους πειρασμούς μιας μοδάτης προσέγγισης- έτσι κι αλλιώς, δεν τους χρειάζεται καμιά ένθεση, αλλοίωση ή παράκαμψη. Τα δικά τους σχόλια έχουν να κάνουν τόσο με την ερμηνεία του Spacey όσο και με την ευρύτατη χρήση όλων των διαθέσιμων τεχνολογικών μέσων αλλά και την αξιοποίηση της κινηματογραφικής τεχνογνωσίας– το πανταχού παρών video, οι μεγάλες οθόνες που φέρνουν στο νου τον οργουελικό Μεγάλο Αδελφό, οι υπαινικτικές πινελιές για τα media, τα τσαλιμάκια με την Ιστορία όπως οι τυμπανιστές ως σκηνή από την ναζιστική εποχή ή το κρέμασμα ανάποδα αλά Μουσολίνι στο τέλος της παράστασης που αναγκάζει τον Spacey ως άψυχο κουφάρι του νικημένου Ριχάρδου να αιωρείται στο κενό…

Ο σαιξπηρικός «Ριχάρδος ο Γ’» μια παραγωγή του λονδρέζικου The Old Vic –καλλιτεχνικός διευθυντής του οποίου είναι τα τελευταία χρόνια ο οσκαρικός Kevin Spacey, το νεοϋρκέζικο Brooklyn Academy of Music (BAM) και η εταιρεία παραγωγής Neal Street –στην οποία ο σκηνοθέτης της παράστασης και βραβευμένος στο πλευρό του Spacey για το «American Beauty» Sam Mendes συμπεριλαμβάνεται στον ιδρυτικό της πυρήνα. Η παραγωγή αυτή είναι ενταγμένη σε ένα τριετές πρόγραμμα διατλαντικής καλλιτεχνικής συνεργασίας που «ακούει» στον όνομα The Bridget Project.

Αυτό το project είχε ως κύριο και βασικό χορηγό μια αμερικανική τράπεζα –την Bank of America Merrill Lynch- αλλά και έναν υποστηρικτή ελληνικής καταγωγής:To Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Ο Spacey και με αφορμή αυτό το πρόγραμμα διατλαντικής συνεργασίας αποδεικνύεται πως δεν είναι μόνον ένας επιτυχημένος καλλιτεχνικός διευθυντής στο ιστορικό Old Vic αλλά και ένας manager στον χώρο της διεθνούς αγοράς παροχής υπηρεσιών πολιτισμού με αξιοσημείωτες επιδόσεις.



Αλλά, ας επιστρέψουμε για λίγο στον Καραγάτση και όλα όσα γράφει στην κριτική του για τον Λώρενς Ολιβιέ. Ο συγγραφέας –ο πιο χαρακτηριστικός εκπρόσωπος ενός καθαρόαιμου αστικού μυθιστορήματος στην χώρα μας- επιλέγει να αναδείξει και να προβάλλει το στοιχείο της ερμηνευτικής λιτότητας. Το ίδιο ισχύει και για τον Spacey. Με μόνη διαφορά ότι ο βραβευμένος με Οσκαρ ηθοποιός επιστρατεύει για την επίτευξη αυτής της ερμηνευτικής λιτότητας το ίδιο του το σώμα. Ένα σώμα σμπαραλιασμένο, μια εξ αρχής δύσμορφη παρουσία. Μια ορατή από παντού καμπούρα, ένα πόδι βαλμένο στα …σίδερα και ένα χέρι που γίνεται ένα με το μπαστούνι- όργανο για άμυνα και για επίθεση ανά πάσα στιγμή!!!

Ως έτοιμος από καιρό ο Spacey ήταν αποφασισμένος εξ αρχής να σμπαραλιάσει την Εικόνα του και ως «πρωταγωνιστής ολκής» να αναδείξει το ξεχωριστό Πρόσωπο του έστω και μέσα από ένα ρόλο που ανακαλύπτει τις εωσφορικές διαστάσεις που παράγει η εξάρτηση από την γοητεία της Εξουσίας. Και το ερώτημα είναι ποιος διεκδικεί επάξια την κληρονομία του Εωσφόρου: Ο Ριχάρδος ως persona ή ως φορέας μιας αδυσώπητα καταπιεστικής εξουσίας; Ο συγγραφέας Άγγελος Τερζάκης το 1960 όταν ανεβαίνει η παράσταση του Μινωτή είναι ο διευθυντής του Δραματολογίου του Οργανισμού Εθνικού Θεάτρου και γράφει ένα εκτεταμένο κείμενο –φιλοξενείται στο πρόγραμμα της παράστασης- όπου μεταξύ άλλων επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει την μορφή του Ριχάρδου. Ο Τερζάκης –συντηρητικός φύσει και θέσει- παραμένει σταθερά προσηλωμένος στην ερμηνεία της «εωσφορικής μορφής». «Η εκπληκτική σύλληψη της τραγωδίας αυτής είναι η κεντρική μορφή της. (…) Ν' αναλύσει κανένας στα συστατικά της στοιχεία τη μορφή του Ριχάρδου δεν είναι βέβαια, θεωρητικά, δύσκολο. Εκείνο ωστόσο που θα διαπιστώσει ο μελετητής στο τέλος με βαθιά του απορία, είναι τούτο: Πως όλη αυτή η ανάλυση, με οσοιδήποτε ευσυνειδησία, οξυδέρκεια, κι' αν γίνει, δεν θα καταφέρει τελικά να εξακριβώσει την πραγματική φύση του μυστηρίου. Του μυστηρίου της σκοτεινής γοητείας που αποπνέει η εωσφορική αυτή μορφή».

Η «εωσφορική μορφή» –από μόνη της δεν αντέχει στην έκθεση στο πραγματικό κόσμο- και κυρίως δεν μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα για τις επιλογές του διδύμου Mendes- Spacey. Στο πάνθεον του η «εωσφορική μορφή» είναι περισσότερο ένας ιδιότυπος serial killer στα ενδότερα της εξουσίας χωρίς εξ ανάγκης με χέρια βαμμένα στο αίμα…

Ας επιστρέψουμε όμως για λίγο στον Τερζάκη και στο ιστορικό πλαίσιο που αποτυπώνει: «Είναι τα ματοβαμμένα περιστατικά που τερματίζουν τον Πόλεμο των δύο ρόδων. Με άσπρο τριαντάφυλλο για έμβλημα του ο οίκος των Γιόρκ, με κόκκινο ο οίκος των Λάνγκαστερ, αλληλοπολεμιόνται και ξεσκίζουν στο μάκρος τριάντα χρόνων την Αγγλία. Στο ξεκίνημά τους
Λάνγκαστερ και Γιόρκ ήταν μια και μόνη οικογένεια: οι Πλανταγενέτες. Ο Ριχάρδος, δούκας του Γκλόστερ, τελευταίος Πλανταγένετης, θ' ανέβει στο θρόνο με τ' όνομα Ριχάρδος ο Γ', ύστερα από μια σειρά εγκλήματα, και θα πέσει το 1485 στη μάχη του Μπόσγουωρθ, παραχωρώντας τη θέση του στον νικητή του, τον Ερρίκο του Ρίτσμοντ, πρώτο βασιλέα από τον οίκο των Τύδωρ». Και όμως ο Mendes προτιμά να μην θυμάται το ιστορικό πλαίσιο του Πολέμου των Δύο Ρόδων και οτιδήποτε καθηλώνει τον Ριχάρδο του ως κομμάτι της ιστορίας του νησιού ή της ιστορίας της μοναρχίας. Ο ίδιος προτιμά ο Ριχάρδος του νε έχει και να επιδεικνύει την εξωστρέφεια και την διαχρονικότητα του αλλά και την πεποίθηση του ότι όλα ξεκινούν και γυρίζουν γύρω από το αδυσώπητα σκληρό power game…
Αλλά, ας προσπαθήσουμε να διαβάσουμε ξανά τον Τερζάκη: «Δεν έχουμε εδώ να κάνουμε με το αίνιγμα των ελατηρίων, καθώς στον Ιάγο, η και- σ' άλλο επίπεδο- στον Άμλετ. Τα ψυχολογικά ελατήρια του Ριχάρδου είναι πολύ σαφή,
τα έλαφρυντικά του επίσης. Τα τελευταία, συνοψίζονται σε τούτο: Φοβερά αδικημένος από τη Φύση στο κορμί του, έχει εξ' άλλου απόλυτη, δικαιολογημένη επίγνωση της διανοητικής του υπεροχής μέσα στον κόσμο του και στην εποχή του. Νιώθει πως οι εσωτερικές του δυνατότητες τον προορίζουν για τα μέγιστα. Και αρνείται να παραδεχτεί τα όσα εμπόδια, συμπτωματικά, αράδιασε η τύχη μπροστά στα βήματα του. Η αντινομία ανάμεσα στη σωματική του διάπλαση και στις
ουσιαστικές του ικανότητες δημιουργεί μέσα του την ανταρσία, τον εξερεθίζει. Απομονωμένος, εξ' αιτίας της πρώτης, από το υπόλοιπο ανθρώπινο γένος, που το περιφρονεί εξ΄ αιτίας της δεύτερης, παίρνει στάση εχθρική απέναντι σ' όλους και σ' όλα. Από εκεί και πέρα, κάθε μέσο του είναι πρόσφορο. Έχει τοποθετήσει τον εαυτό του έξω από τα μέτρα της κοινής ηθικής, όπως η Φύση τον τοποθέτησε έξω από την κοινότητα των ανθρώπων».

Η κλασσική –σχεδόν μουσειακή- προσέγγιση του Τερζάκη δεν έχει σχέση με το εγχείρημα των Mendes- Spacey. Στην σκηνή του λονδρέζικου Old Vic o Spacey είναι πάνω απ΄όλα ένας μάχιμος διανοούμενος των καιρών που ανά πάσα στιγμή καταφέρνει να ισορροπεί με αξιοθαύμαστο τρόπο μεταξύ της καλά εδραιωμένης παράδοσης που άφησαν πίσω τους παρακαταθήκη οι μεγάλες ερμηνείες των σαιξπηρικών ρόλων –για παράδειγμα η ερμηνεία του Λώρενς Ολιβιέ στο ίδιο θέατρο- αλλά και της στοχευμένης πολιτικής ματιάς του σκηνοθέτη, την οποία αποδέχεται και υπηρετεί. Στο σημείο αυτό θα είχε πιθανότατα θέση άλλη μια επισήμανση του Τερζάκη: «Υπάρχει μια κλασική σχεδόν χροιά στην ιδέα αυτή της εμμονής του κακού από γενιά σε γενιά, και δεν θα ήταν ίσως υπερβολικά παράτολμο να φανταστεί κανένας πως ο μέγας ελισαβετιανός
ακολουθούσε εδώ μια αρχαία ελληνική τραγική αντίληψη, μεταφερόμενη στον κόσμο του από τον Σενέκα. Ούτε λείπουν από το έργο τα σημάδια κάποιας- έμμεσης και μακρινής έστω- κλασικής επιρροής. Το πρόσωπο της Μαργαρίτας, που μέσα σε μια φρικτή ακινησία συμβόλου σχεδόν, καταριέται και προφητεύει, έχει κάτι το παράδοξα κι έντονα αρχαϊκό. Όπως και ο εναρκτήριος μονόλογος του ήρωα, που θέτει με παρρησία κατηγορηματική το κεντρικό θέμα του έργου
για να προχωρήσει στην ανάπτυξή του- τη δράση- δίχως χρονοτριβή, θυμίζει πρόλογο του Ευριπίδη. Ποτέ ίσως δεν θα μάθουμε ίσα με ποιο ακριβώς σημείο οι μεγάλοι ελισαβετιανοί
δέχονταν και αφομοίωναν το αρχαίο ελληνικό δίδαγμα η και ίσα με ποιο σημείο το απέκρουαν συνειδητά, για χάρη της αισθητικής του καιρού τους...».


Το ερώτημα, πάντως, πέρα από τα προφανή με τις συσχετίσεις του Ριχάρδου με τους κάθε λογής Καντάφι, Μπουμπάρακ και Κιμ είναι ένα και αρκετά προκλητικό: Που κατοικούν σήμερα ο Ριχάρδος και τα σύνθετα παράγωγα προϊόντα του στις Δημοκρατίες της Δύσης; Επιπλέον, δε μερικά συμπληρωματικά ερωτήματα: Με τι ασχολούνται; Σε ποιο βαθμό επηρεάζουν δίχως την απειλή του αίματος τις δημόσιες υποθέσεις και τι είναι για αυτούς η έννοια του δημόσιου συμφέροντος;

Πιθανότατα, απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα θα έδιναν με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο και οι δύο συντελεστές της παράστασης του προγράμματος διατλαντικής καλλιτεχνικής συνεργασίας The Bridge Project αν τους είχαν προλάβει τα γεγονότα με την εφημερίδα News of the World συμφερόντων της οικογένειας Murdoch.

Ίσως, μια πρώτη απάντηση είναι το στήσιμο της σκηνής με τους πολίτες στο μετρό να κρέμονται από τις χειρολαβές και να διαβάζουν τα νέα που καταφθάνουν από το παλάτι -ως ένας χορός αρχαίου δράματος- και με τα «συννεφάκια» - το σήμα κατατεθέν της βρετανικής τηλεοπτικής παραγωγής- για φόντο…

[το κειμενο γραφτηκε τον περασμενο Ιουλιο και φιλοξενηθηκε μετα απο προτροπη και ενθαρρυνση του φιλου Ηλια Κανελλη στο μηνιαιο περιοδικο the book's journal - τευχος 10,Αυγουστος 2011]

Ο καπετανιος της …Πιστεως!!!

Μια ζωή ανάμεσα στο «εμπόριο του χρήματος» και την «ευαισθησία των χρωμάτων».

Ένα πορτραίτο του επικεφαλής της Alpha Bank Γιάννη Κωστόπουλου.

Αύγουστος του 1999. Ο «καύσωνας» της Σοφοκλέους έχει μεταφερθεί με απροσδιόριστη ταχύτητα χιλιόμετρα μακριά και δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστο και το γραφικό Φισκάρδο, το μικρό λιμανάκι στα βόρεια της Κεφαλονιάς. Εκεί, έχει «δέσει» με την άνεση του έμπειρου ιστιοπλόου ο κ. Γιάννης Κωστόπουλος που προσπαθεί να «επιβιώσει» με όσες αντοχές διακριτικότητας διαθέτει από την κατάληψη της προκυμαίας που έχουν πραγματοποιήσει οι νεόπλουτοι «σκαφάτοι»….
Ο ίδιος έχοντας στο πλευρό του, την σύντροφο του Ειρήνη Μολφέση , δίχως συνοδεία φουσκωτών και … αυλικών παντός είδους περνά σχεδόν απαρατήρητος ανάμεσα στο πλήθος. Άλλωστε, εκείνο το αυγουστιάτικο βράδυ όλοι, μόνιμοι κάτοικοι και επισκέπτες, ασχολούνται με τις παρέες των «επωνύμων αστέρων των limit up» που συναγωνίζονται η μια την άλλη σε …θόρυβο και οι αρχηγοί τους συμπεριφέρονται σαν κακομαθημένα πλουσιόπαιδα που αγωνιούν για να ξοδεύσουν και το τελευταίο κέρμα από το χαρτζιλίκι των γονιών τους…
Από αυτήν την εικόνα της άσκοπης επίδειξης πλούτου και δύναμης ο κ. Κωστόπουλος εκείνη την αυγουστιάτικη βραδιά στάθηκε μακριά συνεπής με μια φιλοσοφία και στάση ζωής. Το μόνο που επέτρεψε στον εαυτόν του ήταν ένα σχόλιο: «Άλλα ήθη…».
Ε, ναι «άλλα ήθη» από τα δικά του. Από εκείνα πουεπιτρέπουν να τιμάς (και δημοσίως) φιλίες , φίλους και συνεργάτες, να αναγνωρίζεις (και δημοσίως) «ανθρώπων έργων» και απονέμεις (και δημοσίως) εύσημα …
Δεν είναι τυχαίο που ο κ. Κωστόπουλος από το πάνελ της πρόσφατης συνέντευξης τύπου για την «αναγγελία του γάμου» μεταξύ Alpha και Eurobank δεν παρέλειψε να τιμήσει την συνεισφορά του «Νέστορα» της τραπεζικής επενδυτικής, του κ. Γιώργου Γόντικα αλλά και να αναφερθεί στην πολύχρονη –κοντά μισό αιώνα- φιλία του με τον μέχρι τούδε, πρόεδρο της Eurobank κ. Τίμο Χριστοδούλου. Όπως επίσης δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο κ. Κωστόπουλος σήκωσε το τηλέφωνο και ενημέρωσε την σύζυγο του αείμνηστου Θόδωρου Καρατζά και προσωπική του φίλη, την κα Όλγα Καρατζά για το αίσιον τέλος των διαπραγματεύσεων και το ευτυχές γεγονός της επικείμενης συγχώνευσης. Άλλωστε, αρκετά στελέχη του τραπεζικού κλάδου αλλά και δημοσιογράφοι θυμούνται πως ο κ. Κωστόπουλος ήταν από τους πρώτους που έσπευσαν στα εγκαίνια του νέου διοικητικού μεγάρου της Εθνικής Τράπεζας επί της Οδού Αιόλου, δίπλα στο παραδοσιακό συγκρότημα, ασχέτως του αν την προηγουμένη κιόλας ημέρα είχε ανακοινωθεί η ματαίωση του σχεδίου της μεγάλης συγχώνευσης Εθνικής-Alpha. Ήταν εκεί για να συμμερισθεί και να συμμετάσχει στην χαρά του φίλου του, που παρέμεινε φίλος του και στα εύκολα και τα δύσκολα!!!
Με άλλα λόγια, ο τρίτης γενιάς τραπεζίτης και σπουδαγμένος ναυπηγός ήταν, είναι και σε κάθε περίπτωση παραμένει αμετακίνητα σταθερός σε αρχές και σε αξίες – χαρακτηριστικός εκπρόσωπος μιας γενιάς επιχειρηματιών που ανδρώθηκε μέσα από τις περιπέτειες της μεταπολεμικής Ελλάδας και στάθηκε υπεράνω των κομματικών αντιπαραθέσεων επιλέγοντας να υπερασπισθεί με την στέρεα συνείδηση του θεσμικού της ρόλου την υιοθέτηση και την προώθηση ενός πλαισίου που συνδύαζε την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική πρόοδο. Ο ίδιος – όπως και άλλοι εκπρόσωπο της ίδιας γενιάς όπως ο κ. Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος και ο κ. Νίκος Στασινόπουλος- δεν ταυτίστηκε με κόμματα και δεν στρατεύθηκε στην υπηρεσία συγκυριακών πολιτικών επιδιώξεων και σχεδιασμών αλλά παρέμεινε πιστός στην αρχή της λαϊκής ετυμηγορίας και δημοκρατικής νομιμοποίησης ακόμα κι όταν φωνές από τον ευρύτερο φιλικό και κοινωνικό περίγυρο φιλοδοξούσαν να αναλάβει ο ίδιος και η τράπεζα που διεύθυνε την ηγεσία του αγώνα υπέρ των συμφερόντων της ιδιωτικής πρωτοβουλίας την εποχή του «βαθέος ΠΑΣΟΚ» τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’80.
Ο ίδιος σε κάθε περίπτωση παρέμεινε ψύχραιμος και πραγματιστής, ευγενής και προσηλωμένος σε σταθερές αρχές και αξίες που υπηρετούν την ενότητα και όχι την διαίρεση και τον κατακερματισμό. Ένας συνδυασμός κοσμοπολίτη με ελληνολάτρη που στέκεται πέρα από επιθετικούς χαρακτηρισμούς και στερεότυπα…
Ο 73χρονος σήμερα Γιάννης Κωστόπουλος –γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938- μεγάλωσε, δίχως άλλο, σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που «ζούσε» από την τραπεζική δραστηριότητα και «ανέπνεε» με την τέχνη της ζωγραφικής. Ένα οικογενειακό περιβάλλον ανάμεσα στο «εμπόριο του χρήματος» και την «ευαισθησία των χρωμάτων». ‘Αλλωστε, η στενή σχέση αυτών των δύο οικογενειακών συστατικών αντανακλάται δίχως άλλο στην φυσιογνωμία και την δράση του κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου που ίδρυσαν στην επέτειο των 100 χρόνων ζωής της οικογενειακής τράπεζας οι γονείς του Γιάννη Κωστόπουλου, ο Σπύρος και η Ευρυδίκη.
Ο πατέρας του, ο Σπύρος Κωστόπουλος ήταν γιός του ιδρυτή της Τράπεζας Καλαμών- πρόγονος της σημερινής Alpha Bank- Ιωάννη Φ. Κωστόπουλου. Για την ακρίβεια του πράγματος, η τραπεζική δραστηριότητα της οικογένειας ξεκινά το 1879 στην Μεσσηνιακή πρωτεύουσα όταν ο καταγόμενος από το χωριό Σπερχογεία – 9 χιλιόμετρα απόσταση από την Καλαμάτα- Ιωάννης Φ. Κωστόπουλος ιδρύει την ομώνυμη εμπορική επιχείρηση, ενώ το 1918 το τραπεζικό τμήμα του οίκου "Ι. Φ. Κωστοπούλου" μετονομάζεται σε "Τράπεζα Καλαμών".
Το 1924 –την χρονιά που η μοναρχία δίδει την θέση της στο πολίτευμα της προεδρευομένης Δημοκρατίας και μόλις δύο χρόνια μετά την Μικρασιατική Καταστροφή- η έδρα της οικογενειακής τράπεζας μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Τότε, αποκτά το νέο της τίτλο –χωρίς γεωγραφική ή τοπική αναφορά. Με τον τίτλο "Τράπεζα Ελληνικής Εμπορικής Πίστεως", η τράπεζα κατάφερε να επιβιώσει από την ντόμινο της κατάρρευσης των μικρών ιδιωτικών τραπεζών της δεκαετίας του 30.
Τρία χρόνια μετά την Απελευθέρωση από τους Γερμανούς – το 1947- η επωνυμία άλλαζει και πάλι και καθιερώνεται ο τίτλος : "Τράπεζα Εμπορικής Πίστεως". Σε μια μονάδα, σε ένα πόστο αυτής της τράπεζας πρωτοδούλεψε ο κ. Γιάννης Κωστόπουλος το 1963. Είναι η εποχή που ο θείος του, Σταύρος Κωστόπουλος από την παλαιά φρουρά των πολιτευτών των βενιζελογενών Φιλελευθέρων φιγουράρει ανάμεσα στα προβεβλημένα στελέχη της Ενωσης Κέντρου.
Ο θείος του σημερινού προέδρου της Αlpha Bank και επικεφαλής της νεότευκτης Αlpha Eurobank πέραν όλων των άλλων ιδιοτήτων του είχε διατελέσει και διοικητής της Εθνικής Τράπεζας για ένα μικρό διάστημα, μεταξύ του 1951 και του 1953. Από την θέση του παραιτείται λόγω της διαφωνίας του με τον τρόπο που επιβλήθηκε από την κυβέρνηση Παπάγου –δια χειρός Μαρκεζίνη- η εξαγορά με συγχώνευση της Εθνικής Τράπεζας με την ιδιωτικών συμφερόντων Τράπεζα Αθηνών υπό τον Κωνσταντίνο Ηλιάσκο.
Το 1972 χρονιά μιας ακόμη μετονομασίας της τράπεζας ο 34χρονος τότε Γιάννης Κωστόπουλος εισέρχεται στα ενδότερα της διοίκησης και ένα χρόνο μετά –το 1973- αναλαμβάνει και επισήμως τα καθήκοντα του γενικού διευθυντή και του διευθύνοντος συμβούλου της "Τράπεζας Πίστεως". Με εκείνον στο τιμόνι της γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη και καθίσταται η πιο εμβληματική παρουσία του ιδιωτικού τομέα στο τραπεζικό χώρο –μετά και την κρατικοποίηση του συγκροτήματος της Εμπορικής Τράπεζας, τότε συμφερόντων του καθηγητή Στρατή Ανδρεάδη το 1975, ένα χρόνο μετά την μεταπολίτευση και την πανηγυρική εκλογή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από τις πρώτες μετά από 7 χρόνια κάλπες.
Στο σημείο αυτό χρειάζεται μια παρένθεση προκειμένου να αναδειχθούν ορισμένες συμπτώσεις που δίνουν άλλο νόημα στα γεγονότα της οικονομικής και πολιτικής ζωής. Ο Σταύρος Κωστόπουλος, θείος του Γιάννη Κωστόπουλου, τα βροντάει και φεύγει από την Εθνική λόγω της σκανδαλώδους εύνοιας στο πρόσωπο του επικεφαλής της Τράπεζας Αθηνών Κωνσταντίνου Ηλιάσκου αλλά και στους όρους της συγχώνευσης Εθνικής – Αθηνών. Η Τράπεζα Αθηνών που ανασυστάθηκε την δεκαετία του ΄90 και δάνεισε το όνομα της σε μια άλλη μικρή τράπεζα – την Τράπεζα Επαγγελματικής Πίστεως- είναι το όχημα που χρησιμοποίησε η Eurobank για να εισέλθει στο Χρηματιστήριο, την τότε «Σοφοκλέους». Η παραίτηση του θείου αλλά και η ανισότιμη εκείνη συγχώνευση των αρχών της δεκαετίας του ΄50 είχαν σε μεγάλο βαθμό καθορίσει και την προσέγγιση του ίδιου του επικεφαλής της Alpha Bank απέναντι στις προξενιά και τα λογοδοσίματα των τραπεζικών εξαγορών και συγχωνεύσεων του δεύτερου μισού της δεκαετίας του ΄90 όταν αναπτύχθηκε και τεκμηριώθηκε η θέση για τις «δυόμιση τράπεζες»…
Επιπλέον, η ανάπτυξη της τότε «Τράπεζα Πίστεως» βοηθήθηκε και από το «πέρασμα» του συγκροτήματος της Εμπορικής Τράπεζας από τον ιδιώτη Στρατή Ανδρεάδη στις αγκάλες του κράτους αλλά και από την εξαγορά ενός σημαντικού κομματιού αυτού του συγκροτήματος – της Ιονικής Τράπεζας. Η εξαγορά της –που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό και την κατανομή των μεριδίων του τραπεζικού χάρτη τα αμέσως επόμενα χρόνια- έγινε το 1999, ενώ προηγουμένως είχε εξαγοραστεί η εναπομείνασα τράπεζα των Ανδρεάδηδων στο Λονδίνο, η Bank of Near East.
Εδώ κλείνει αυτή η απαραίτητη παρένθεση. Ας επιστρέψουμε στην σχέση του προσοδοφόρου «εμπορίου του χρήματος» με την «ευαισθησία των χρωμάτων». Ο πατέρας φιλότεχνος και η μητέρα, η Ευρυδίκη ζωγράφος. Όπως και η αδελφή – η Άννη- παντρεμένη αρχικά με τον Νίκο Φιλάρετο, συνδέεται πολύ αργότερα με τον πρωτοποριακό Γιάννη Γαϊτη όταν εκείνος επιστρέφει από το Παρίσι στην Αθήνα. Ζωγράφος και η κόρη του, η Δάφνη… Με άλλα λόγια, «σοι το βασίλειο…».
Και αν η κόρη –λίγο κάτω από τα 30 της γλυκειάς ωριμότητας- ακολουθεί το νήμα της γιαγιάς και της θείας στην ζωγραφική, ο κ. Γιάννης Κωστόπουλος μάλλον δεν μπορεί να έχει παράπονο και ο ίδιος… Η Δάφνη Κωστοπούλου φαίνεται να έχει επιλέξει να συνεχίσει και μια άλλη οικογενειακή παράδοση, την παράδοση του «Ωκύαλου». Τα σκάφη αλλάζουν αλλά το όνομα παραμένει το ίδιο για να συμβολίζει την ίδια σταθερή αγάπη του τραπεζίτη αλλά και των απογόνων του για την θάλασσα και την ιστιοπλοΐα.
Ο κ. Γιάννης Κωστόπουλος έχει δύο παιδιά: Εκτός από την Δάφνη υπάρχει και ο Φίλιππος. Η μητέρα της Δάφνης είναι κόρη του αείμνηστου Ελευθερίου Μουζάκη, ιδρυτή και βασικού μετόχου του ομώνυμου ομίλου που ταυτίσθηκε με το σήμα «Κλωσταί Πεταλούδας», ενώ η μητέρα του μικρού Φίλιππου – η Ειρήνη Μολφέση, η τωρινή σύντροφος του Γιάννη Κωστόπουλου- είναι κόρη του ζωγράφου και γλύπτη Ιάσονα Μολφέση και της Καλλιόπης Σμπαρούνη, αδελφή της Καλλισθένης, που δεν ήταν άλλη από την Καλή, την αγαπημένη σύντροφο του Λεωνίδα Κύρκου.
Δύο παιδιά από σχέσεις εκτός γάμου. Ένα γεγονός που θα μπορούσε να σχολιασθεί από ανθρώπους της γενιάς του ως η απόλυτη αντισυμβατική συμπεριφορά. Ένας καλός φίλος του Γιάννη Κωστόπουλου, σχεδόν συνομήλικος του αναλαμβάνει να απαντήσει χωρίς την άδεια του αλλά για λογαριασμό του: «Έτυχε…», απαντά κοφτά αποστρέφοντας με μια χαρακτηριστική κίνηση το πρόσωπο του ως αντίδραση απέναντι σε κάθε ενδεχόμενη υπόνοια ιδεολογικής ή άλλης παρερμηνείας… Μάλιστα, ο ίδιος σπεύδει χωρίς χρονοτριβή να προσθέσει: «Άλλωστε, ποιος σου είπε πως ο Γιάννης Κωστόπουλος δεν έχει περάσει το κατώφλι της εκκλησίας με παπά και με κουμπάρο;». Για του λόγου το αληθές, η Ντόλλυ-θυγατέρα του ναυάρχου Σαρρή- ήταν και παραμένει η μοναδική έως τώρα σύζυγος του.

[Το κειμενο δημοσιευθηκε στην εφημεριδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ - Κυριακη 4 Σεπτεμβριου 2011]

Ποιοι "σκότωσαν" τον "Λούα Λούα" των μπιζνες;

Οι μέρες και τα έργα ενός επιχειρηματία που προσπάθησε να συνδυάσει τα φάρμακα με τα media και τα λιπάσματα με το ποδόσφαιρο και το real estate.

Οι υπεραξίες του χρηματιστηριακού ταμπλό, οι αποδόσεις των πολιτικών σχέσεων και οι προσδοκίες από το power game.

Τι σχέση άραγε θα μπορούσε να έχει η βιολογική σπιρουλίνα -ακόμη και η πιστοποιημένη- με τα containers και τα λιμάνια;. Από πρώτη ματιά, καμία. Κι όμως στη περίπτωση του διαγωνισμού για τη παραχώρηση του σταθμού εμπορευματοκιβωτίων του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) το καλοκαίρι του 2008 με πρωθυπουργό τον κ. Κώστα Καραμανλή και αρμόδιο επί των Λιμένων υπουργό τον κ. Γιώργο Βουλγαράκη είχε και παραείχε…

Αν ένας οποιοδήποτε καλοπροαίρετος επενδυτής στις αρχές της τελευταίας εβδομάδας του Αυγούστου του 2008 δεν προσπερνούσε στα γρήγορα τα ονόματα των εταιρειών που συγκροτούσαν την Ένωση που αναδείχθηκε από τη σχετική διαδικασία ως προσωρινός ανάδοχος της παραχώρησης του σταθμού εμπορευματοκιβωτίων θα είχε τουλάχιστον αναρωτηθεί τι γύρευε μια εμπορική εταιρεία βιολογικών προϊόντων –στην συγκεκριμένη περίπτωση, η εταιρεία ΛΥΔ Α.Ε- σε αυτή τη παρτίδα της πλειοδοσίας των εκατοντάδων εκατομμυρίων δίπλα σε ένα μεγαθήριο όπως ο Όμιλος της Hutchison;

Τότε και πολύ περισσότερο τώρα κανείς προσηλωμένος στις διαχρονικές αξίες του ορθολογισμού δεν μπορούσε και εξακολουθεί να μην μπορεί να κατανοήσει
τις απίθανες συμπράξεις στις οποίες συμμετείχε ειδικά μετά το 2004 ο κ. Λαυρέντης Λαυρεντιάδης. Στην υπόθεση για παράδειγμα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης κανείς έξω από το στενό πυρήνα των εμπλεκομένων δεν ήταν και δεν είναι σε θέση να καταλάβει τη σκοπιμότητα που έφερε στην Ένωση του «προσωρινού αναδόχου» δίπλα στο μεγαθήριο της Hutchison την εταιρεία εμπορίας της βιολογικής σπιρουλίνας. Ίσως, να μέτρησε το γεγονός ότι η σπιρουλίνα ως κύριο συστατικό της διατροφής των αστροναυτών ενδείκνυται και για τους … λιμενεργάτες.

Ισως, όμως, η απάντηση και σε αυτήν την σύμπραξη αλλά και σε όλες τις υπόλοιπες – στα φάρμακα, τα καλλυντικά, το ποδόσφαιρο, το real estate, τα media και τα λιπάσματα- βρίσκεται στην μέθοδο που ακολουθούσε για πολλά χρόνια ο κ. Λαυρεντιάδης - ο επονομαζόμενος ,λόγω της επένδυσης στο φαληρικό Στάδιο Γεώργιος Καραϊσκάκης και τον Θρύλο, και «Λούα Λούα»-για να γίνεται χρήσιμος στους εκπροσώπους της πολιτικής τάξης – κυβέρνησης και κομμάτων της αντιπολίτευσης- αλλά και στους κάθε λογής ισχυρούς του επιχειρηματικού κόσμου με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους εκπροσώπους των media.

Το παράδειγμα του 2008 είναι απολύτως ενδεικτικό. Την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου εκείνης της χρονιάς κι ενώ σύσσωμη η κυβέρνηση Καραμανλή ετοιμαζόταν να «ανέβει» στη συμπρωτεύουσα για τις εκδηλώσεις της ΔΕΘ -εν μέσω των αποκαλύψεων για το Βατοπέδι- μια ανέλπιστα καλή είδηση ήρθε από το λιμάνι της πόλης. Η κοινοπραξία είχε συστήσει με τους Κινέζους της Hutchison ο κ. Λαυρεντιάδης για την παραχώρηση του σταθμού των εμπορευματοκιβωτίων δεσμεύεται να προσφέρει ως τίμημα το ποσό των 419 εκατομμυρίων ευρώ -ιλιγγιώδες ποσό αν συγκριθεί με το τίμημα που προσέφεραν μόνοι τους οι συμπατριώτες της Hutchison, οι εκπροσωπούντες την Cosco. 419 εκατομμύρια ευρώ η κοινοπραξία με τον κ. Λαυρεντιάδη, 131 εκατομμύρια ευρώ η Cosco. Δηλαδή κάτι περισσότερο από 3 φορές η διαφορά των δύο προσφορών.

Πάντως, ο τότε υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Γιώργος Βουλγαράκης δεν φαινόταν -μέχρι τη στιγμή που υποχρεώθηκε να προσφέρει την παραίτηση του- να είχε λόγο να κρύψει τη χαρά του από το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. ‘Όλοι, είχαν κάνει -προς στιγμήν, τουλάχιστον- την δουλειά τους: Η κυβέρνηση ένιωθε δικαιωμένη για την πολιτική της (μερικής) ιδιωτικοποίησης των λιμανιών, οι Κινέζοι με τη συμβολή και του κ. Λαυρεντιάδη είχαν βάλει το ποδαράκι τους στο δεύτερο λιμάνι της χώρας και ο όμιλος του Έλληνα συνεταίρου είχε την ικανοποίηση να δει την εξαργύρωση της προσδοκίας αποτυπωμένη στο ηλεκτρονικό ταμπλό του Χρηματιστηρίου.

Τρείς μήνες μετά τα «πυροτεχνήματα» η ελληνοκινεζική σύμπραξη με μια λιτή - μέχρι παρεξηγήσεως - ανακοίνωση της ανέφερε ότι αποσύρει το ενδιαφέρον της για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης και κανείς αρμόδιος ή συναρμόδιος δεν αισθάνθηκε την ανάγκη αλλά και την υποχρέωση να δώσει εξηγήσεις και ενδεχομένως να απολογηθεί. Ο ίδιος o επιχειρηματίας έγκαιρα είχε καταφέρει να «υπερ-πωλήσει» με όρους δημοσιότητας αλλά και αντικρίσματος στο χρηματιστηριακό ταμπλό της συμμετοχής της υπό τον έλεγχο του εισηγμένης Alapis (και της θυγατρικής ΛΥΔ Α.Ε) στο κοινοπρακτικό σχήμα για το λιμάνι της Θεσσαλονίκης αλλά και είχε συγκεντρώσει ένα απίστευτα μεγάλο ποσό από την πώληση της πλειοψηφίας των μετοχών της επίσης εισηγμένης εταιρείας Νεοχημική σε εταιρείες συμφερόντων του Ομίλου Carlyle.

Οι εταιρείες εκπρόσωποι των συμφερόντων αυτού του παγκοσμίου εμβέλειας οίκου ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων (private equity) απέκτησαν κάτι παραπάνω από το 73 % ( το 20 % από τον ίδιο τον κ. Λαυρεντιάδη), καταβάλλοντας ως τιμή εξαγοράς της μετοχής τα 19 ευρώ. Αν σκεφθεί κανείς ότι η κεφαλαιοποίηση της εταιρείας Νεοχημική στις αρχές της χρηματιστηριακής διαδρομής της δεν ξεπερνούσε τα 50 εκατομμύρια ευρώ, η αξία της κεφαλαιοποίησης -κοντά στα 690 εκατομμύρια ευρώ το 100% των μετοχών και 750 εκατομμύρια ευρώ αν συνυπολογισθεί και το Μετατρέψιμο Ομολογιακό Δάνειο- που χτίστηκε με την εξαγορά και εξαργυρώθηκε στη συνέχεια ήταν σαν ένα μεγάλο θαύμα.

‘Ένα θαύμα που βασίσθηκε στη «πρόσθεση» υπεραξιών μέσα από ένα ράλι εξαγορών -κατά βάση μεσαίων αλλά και μικρών επιχειρήσεων- όπου κανείς δεν μπορούσε εύκολα να παρακολουθήσει και κυρίως να ερευνήσει, να αξιολογήσει και να αποτυπώσει πραγματικές επιχειρηματικές κινήσεις ουσίας και πραγματικές παραγωγικές αξίες. Το θαύμα, όμως, δεν θα είχε συντελεσθεί αν δεν ερχόταν ένας μηχανισμός που επένδυε στη δημοσιότητα και στις σχέσεις με τους πολιτικούς και τα media και ο οποίος κατάφερε να συμβάλλει τα μέγιστα στην εξαργύρωση αυτών των υπεραξιών στην επικράτεια του χρηματιστηριακού ταμπλό.

Ο Όμιλος Carlyle -αφού είχε μπει για τα καλά στα ενδότερα της εταιρείας Νεοχημική (μόλις στις αρχές Ιουλίου 2008 ελέγχει κάτι παραπάνω από το 94 %)- αποφασίζει να προχωρήσει σε δημόσια προσφορά, στη τιμή των 19 ευρώ, προκειμένου να εξαγοράσει και το υπολειπόμενο ποσοστό και να βγάλει την εταιρεία από το ταμπλό. Πράγμα που πετυχαίνει στη συνέχεια και η εταιρεία που παρήγαγε απορρυπαντικά φασόν για διεθνείς ομίλους αποχαιρετά την αγορά στα τέλη του Οκτωβρίου 2008.

Εκείνη την εποχή όποιος είχε κάνει τον κόπο να διαβάσει προσεκτικά τα επίσημα έγγραφα που συνδέονταν με τη δημόσια προσφορά για την έξοδο της εταιρείας Νεοχημική από το Χρηματιστήριο θα διαπιστώνε ότι οι υφιστάμενες ανοικτές υποχρεώσεις των δύο πλευρών (Λ. Λαυρεντιάδης- Carlyle) θα μπορούσαν ακόμη και να …αντιστρέψουν την πώληση. Και κάτι τέτοιο έγινε παρά τις επανειλημμένες διαψεύσεις !!! Η Νεοχημική ξαναγύρισε στο χαρτοφυλάκιο του κ. Λαυρεντιάδη για να γλυτώσει τα χειρότερα μιας πολύχρονης δικαστικής διαμάχης με τους Αμερικανούς που είχαν «χαρτιά και ντοκουμέντα» στα χέρια τους.

«Ψιλά γράμματα» θα πείτε και δη για νομικούς, τραπεζικά στελέχη και χρηματιστές. Και ίσως δεν έχετε άδικο… Σε κάθε περίπτωση, όμως, η εμπλοκή με την Carlyle και η επαναγορά της Νεοχημικής ήταν ένα σημείο καμπής που καθόρισε τις εξελίξεις. Όπως παρατηρούν έμπειροι τραπεζικοί παράγοντες μετά την εμπλοκή με την Carlyle τα θαύματα τελειώνουν…
Παρά το μπαράζ των εξαγορών στα media -είτε μόνος του, είτε στον όνομα της οικογένειας του στενού φίλου και συνεργάτη του κ. Πέτρου Κυριακίδη- , την εξαγορά σημαντικού αν και μειοψηφικού πακέτου των μετοχών της μικρής Proton Bank, την εδραίωση της παρουσίας του στον Θρύλο –πρώτα με την εξαγορά του 50 % των μετοχών της εταιρείας που ελέγχει το Στάδιο Καραϊσκάκη και μετά το 10 % της ερυθρόλευκης ΠΑΕ, την συγκρότηση του Lamda Partners με έδρα το Λονδίνο και την επέκταση του στον χώρο της βαρειάς βιομηχανίας με την Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων στην περιοχή της Καβάλας και την υπέρ- μεγέθυνση της Alapis μέσα από μια τρελή κούρσα εξαγορών και συγχωνεύσεων (19 τον αριθμό μεταξύ αυτών και το μεγάλο όνομα της εταιρείας Γερολυμάτος) το παιχνίδι της δύναμης και της επιρροής δείχνει να χάνεται μαζί με την λάμψη των υπεραξιών στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου που αποτελούσε οδηγό αλλά και …θερμόμετρο.

Οι ίδιοι παράγοντες της τραπεζικής αγοράς δίπλα στο σημείο καμπής της εμπλοκής της σχέσης του κ. Λαυρεντιάδη με την Carlyle αναφέρουν –με την ίδια πάνω σημασία- την κυβερνητική αλλαγή του φθινοπώρου του 2009. Παρά την αρχική υπεραισιοδοξία με την διάχυτη φαινομενική υπεροχή και την άσκοπη επίδειξη ισχύος οι επιλογές του κ. Λαυρεντιάδη και των συνεργατών του δεν απέδωσαν τα προσδοκώμενα. Η επένδυση στην κα Λούκα Κατσέλη, για παράδειγμα, που επισημοποιήθηκε με την τοποθέτηση δύο στελεχών του κλίματος Αρσένη – οι κ. Γερ. Σαπουντζόγλου και Π. Αλεξάκης- στο διοικητικό συμβούλιο της Proton Bank ακυρώθηκε μέσα σε μια νύκτα από τον ίδιο τον κ. Γ.Α. Παπανδρέου όταν το ενιαίο χαρτοφυλάκιο του υπουργείου Οικονομίας- Οικονομικών- Ανάπτυξης έσπασε στα δύο και η ίδια πήρε το λιγότερο σημαντικό από τα κομμάτια. Το ίδιο συνέβη και με την επιλογή του κ. Νίκου Αθανασάκη ως κεντρικό συνομιλητή για το ΠΑΣΟΚ και το σύστημα Παπανδρέου. Το θέμα δεν ήταν αν ο κ. Αθανασάκης ως θεσμικός παράγοντας στο πράσινο οικοδόμημα είχε ή όχι τις απαραίτητες εξουσιοδοτήσεις για παρεμβάσεις κ.α αλλά το πώς αποφάσισε ο κ. Παπανδρέου να κλείσει γρήγορα κάθε σχετική συζήτηση που άφηνε περιθώρια προσδοκιών από μια προνομιακή επαφή με ένα επιχειρηματία με μεγάλη έκθεση στα media αλλά και με φιλοδοξίες για παρουσία και παρέμβαση στο δύσκολο και απαιτητικό περιβάλλον των διεθνών σχέσεων.

Το χειμώνα του 2010 η αγορά είχε πλέον προεξοφλήσει την έξοδο του κ. Λαυρεντιάδη από την εισηγμένη φαρμακοβιομηχανία Αlapis. Και λίγες μέρες πριν από τα περσινά Χριστούγεννα - τη Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου- έγινε και η επίσημη ανακοίνωση στο Χρηματιστήριο. Ο κ. Λαυρεντιάδης είχε μειώσει τη συμμετοχή του από 21,325% σε 6,119%.Αγοραστής του ποσοστού εμφανίσθηκε ο συνέταιρός του στη Lamda Ρartners κ.Μάριο αλ Τζεμπούρι. Η ανακοίνωση για τα μετοχικά τεκταινόμενα της Alapis ήλθαν μαζί με την μετακόμιση του κ. Λαυρεντιάδη στο Λονδίνο όπου είχε προηγηθεί εκεί η εγκατάσταση της συζύγου και των δύο παιδιών τους.

Με την μετακόμιση της οικογένειας στο Λονδίνο κλείνει με τον ένα ή άλλο τρόπο ένα κεφάλαιο της ζωής του φιλόδοξου και με ικανότητα στο να αναλαμβάνει και να διαχειρίζεται ρίσκο επιχειρηματία. Ένα κεφάλαιο που ανοίγει το 2003 και φτάνει στην κορύφωση του εκεί ανάμεσα στο 2008 -09, λίγο πριν η κρίση σκεπάσει για τα καλά τις υπεραξίες που είχαν παραχθεί όλα αυτά τα χρόνια και αποτελούσαν ένα τίτλο τιμής , πολύ περισσότερο χρήσιμο ως άμεσα εξαργυρώσιμου από πολλές πραγματικές αποδόσεις πραγματικών επενδύσεων.

Ο κ. Λαυρεντιάδης έγινε γνωστός στο ευρύ επενδυτικό κοινό τον Μάρτιο του 2003, όταν πέρασε για πρώτη φορά την πόρτα της Σοφοκλεους – η παλιά έδρα του χρηματιστηρίου- η Νεοχημική. Η εταιρεία με έδρα το Αιγάλεω ανήκε στην οικογένειά του και ο επιχειρηματίας είχε αναλάβει τις τύχες της όταν ήταν μόλις 18 ετών, ύστερα από τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του. Η συγκεκριμένη εταιρεία που ως τότε παρήγαγε φασόν απορρυπαντικά για μεγάλους διεθνείς οίκους και παρά τα προβλήματα υγείας που είχε να αντιμετωπίσει ο νεαρός επιχειρηματίας (τις συνέπειες της εμφανισθείσας ασθένειας που ονομάζεται νεανική ρευματοειδής αθρίτιδα) παρουσίασε μια ιλιγγιώδη ανάπτυξη που κατάφερε να φτιάξει μύθο αλλά και να συσσωρεύσει ερωτηματικά… Ο καιρός θα δείξει αλλά μέχρι τότε ο κ. Λαυρεντιάδης θα χρειασθεί να αποδείξει εκείνος και όχι οι αρμόδιες αρχές όλα όσα ισχυρίζεται για την «στοχοποίηση» του.

Το κρίσιμο ζήτημα προφανώς και δεν είναι το ποιος βρίσκεται και το ποιος δεν βρίσκεται πίσω «από τα δημοσιεύματα που επιχειρούσαν να τορπιλίσουν το ενδεχόμενο ισχυροποίησης της Proton Bank και των προοπτικών ανάπτυξής της» αλλά το πώς ο ίδιος μπορεί να διατηρήσει τον ουσιαστικό έλεγχο μιας μικρής τράπεζας σε μια αγορά που στενάζει από έλλειψη ρευστότητας και ζει πρωτόγνωρες καταστάσεις κεφαλαιακής ερημίας. Αντί λοιπόν να επικεντρώσει την προσοχή του στις δικές του πρωτοβουλίες για την κεφαλαιακή ενδυνάμωση της τράπεζας, ο ίδιος επιλέγει ένα άλλο γήπεδο μιλώντας για «στοχοποίηση του ιδίου και της Proton Bank» αλλά και προσπάθεια ενός κύκλου συμφερόντων που δεν κατονομάζεται να ανακοπεί η προσπάθεια της τράπεζας που « διαδραματίζει», όπως ο ίδιος τονίζει, « σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο των προτεινόμενων συγχωνεύσεων, ανάγκη που έχει παρουσιαστεί ως αποτέλεσμα της κατάστασης στην ελληνική οικονομία». Το δίκιο ή το άδικο της τοποθέτησης του κ. Λαυρεντιάδη θα φανεί δίχως άλλο μέσα στο επόμενο διάστημα καθώς η Κεντρική Τράπεζα, η κυβέρνηση αλλά και οι αρμόδιες ελεγκτικές και εποπτικές αρχές δεν έχουν πολλά περιθώρια «πειραματισμών»… [Δημοσιευθηκε στην κυριακατικη εντυπη εκδοση του ΠΡΩΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ]

Η περίπτωση του καθηγητή Θοδωρή Πελαγίδη

Ποιοι είναι οι ακαδημαϊκοί και οι πολιτικοί συνομιλητές του Ευάγγελου Βενιζέλου.
Του Κώστα Τσαούση.


Τέτοιες μέρες πριν από 5 χρόνια ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος καλείται από τους υπευθύνους ενός ακαδημαϊκού κατά βάση think tank («δεξαμενή σκέψης» στα ελληνικά) να απαντήσει στο κρίσιμο (και τότε και πολύ περισσότερο τώρα) ζήτημα από πού μπορεί να προέλθει μέσα από συνδυαστικές κινήσεις η αύξηση των εσόδων και η μείωση των δαπανών.
Ο κ. Βενιζέλος αφού προειδοποίησε το έτσι και αλλιώς υποψιασμένο ακροατήριο του ότι θα αποφύγει τις κλασσικές γενικολογίες περιορίστηκε να αναπτύξει και να υπερασπίσει 4 συγκεκριμένες προτάσεις που είχαν να κάνουν με τον τρόπο της διαχείρισης των αμυντικών δαπανών, με την συμβολή του ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότηση του ΠΔΕ μέσω ΣΔΙΤ, με παρεμβάσεις στην φορολογία και δη την φορολογία των επιχειρήσεων και την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας.
Μάλιστα, ειδικά για την αξιοποίηση της περιουσίας ο κ. Βενιζέλος υποστήριξε τα εξής: «Από την δυναμική αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του δημοσίου μέσω νέων χρηματοοικονομικών σχημάτων που θα επιτρέψουν την μείωση του χρέους, τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του και την αύξηση των περιθωρίων πραγματοποίησης πρωτογενών δαπανών, μπορεί να εξοικονομηθεί σχετικά γρήγορα άλλο 0,5% του ΑΕΠ με δυνατότητα μεγαλύτερης εξοικονόμησης, εφόσον για τόκους μόνον δαπανάται το 18% του προϋπολογισμού και το 6% περίπου του ΑΕΠ».
Μην ξεχνιόμαστε αυτά το 2005. Πάντως, αυτή η τοποθέτηση του, μεταξύ άλλων, έχει την δική της ξεχωριστή σημασία καθώς ως νέος υπουργός Οικονομικών και πολιτικός προϊστάμενος της διαχειριστικής αρχής του δημόσιου χαρτοφυλακίου θα κληθεί να εφαρμόσει τις ιδέες του ή ακόμη καλύτερα ώριμες, εφαρμόσιμες και αποτελεσματικές δημόσιες πολιτικές για την ακίνητη περιουσία. Επιπλέον, έχει αξία και το ποιος είχε την πρωτοβουλία να καλέσει τον κ. Βενιζέλο στην συγκεκριμένη εκδήλωση. Και αυτό, πιστέψτε με, όχι μόνον για ιστορικούς λόγους αλλά και για τα πρόσωπα που θα περιβάλλουν την προσπάθεια του να ανταποκριθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στα καθήκοντα που δέχθηκε να αναλάβει την περασμένη ακριβώς εβδομάδα.
Οικοδεσπότης της ημερίδας ήταν το Κέντρο Θεσμικών Μεταρρυθμίσεων – άγνωστο ενδεχομένως στο πλατύ κοινό αλλά με ιδιαίτερη απήχηση στον ακαδημαϊκό χώρο ή και τον χώρο των εκδόσεων- στο οποίο επιστημονικός διευθυντής είναι ένας στρατευμένος φίλος και συνεργάτης του κ. Βενιζέλου, ο κ. Θοδωρής Πελαγίδης.
Ο 46χρονος καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιά που απέχει χιλιόμετρα από τη συνηθισμένη φιγούρα του μέλους ΔΕΠ του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου είναι πάνω απ΄όλα ένας μάχιμός διανοούμενος που δεν μασάει τα λόγια του και υπερασπίζεται πάση θυσία τις ιδέες του που σε καμιά περίπτωση δεν ταυτίζονται με τις διαδρομές του κομματικού ΠΑΣΟΚ. Πρόσφατα μόλις με αφορμή την εκπόνηση μελέτης στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος για τη Μονάδα Οργάνωσης της Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (ΜΟΔ) δήλωσε πως η χώρα χρειάζεται ένα δραστικό «άνοιγμα» των κομμάτων στην κοινωνία που θα φέρει νέους ανθρώπους στο προσκήνιο – ανάλογο εκείνο που υπερασπίζεται χρόνια τώρα για τα «κλειστά επαγγέλματα» και τις κάθε λογής συντεχνίες που δημιουργούν ή συντηρούν εμπόδια επί εμποδίων για την απελευθέρωση της οικονομικής δραστηριότητας και την παραγωγική ανάπτυξη.
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων ούτε το Κέντρο Θεσμικών Μεταρρυθμίσεων μπορεί να λογισθεί ως ο βενιζελικός ΟΠΕΚ ( το άλλοτε κραταιό think tank επιρροής Κώστα Σημίτη), ούτε πολύ περισσότερο ο κ. Πελαγίδης ως πολιτικός ακόλουθος του νέου υπουργού Οικονομικών. Παρόλα αυτά, όταν χρειάσθηκε το 2007 αλλά και τώρα ο κ. Πελαγίδης δηλώνει παρών δίχως δεύτερη κουβέντα. Για παράδειγμα, στην σύγκρουση του 2007 για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ ο καθηγητής μαζί με αρκετούς συναδέλφους του από το Πανεπιστήμιο του Πειραιά – όπως ο Κώστας Χλωμούδης, ο Σωτήρης Θεοδωρόπουλος, ο Νίκος Απέργης, ο Τάσος Τσελεπίδης- πρωτοστάτησε στη συλλογή υπογραφών υπέρ της υποψηφιότητας Βενιζέλου. Εκείνο το κείμενο –που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις στα κομματικά επιτελεία- συνοδεύτηκε από τις υπογραφές πάνω από 60 πανεπιστημιακούς όλων των βαθμίδων.
Αν και από την σύγκρουση του 2007 έχει παρέλθει αρκετός καιρός, εν τούτοις η διαθεσιμότητα της ακαδημαϊκής δεξαμενής είναι δεδομένη καθώς η αναφορά στο πρόσωπο Βενιζέλος παραμένει ισχυρή. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργούσε και λειτουργεί και ο Θοδωρής Πελαγίδης – ακόμη και σήμερα που όπως όλα δείχνουν θα σταθεί δίπλα στον νέο υπουργό Οικονομικών σε δύσκολες και κρίσιμες αποστολές στην Ελλάδα και κυρίως στο εξωτερικό, στο αγριεμένο περιβάλλον των εταίρων μας.
Με άλλα λόγια, ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν έχει και δεν επιδιώκει να αποκτήσει μηχανισμό με την κλασσική κομματική έννοια του όρου καθώς ούτε θέλησε, ούτε επεχείρησε να ακολουθήσει τα βήματα του Ακη Τζοχατζόπουλου και να διαχειρίζεται τον πόνο ή και τα ρουσφέτια των κομματικών οπαδών του…
Αντίθετα, έχει και επιδιώκει να έχει σταθερούς φίλους και συνεργάτες όπως ο Θοδωρής Πελαγίδης αλλά και τα 4 μέλη του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ που είναι οι μόνιμοι και σταθεροί συνομιλητές του. Ο προερχόμενος από την Κοζάνη νέος υφυπουργός Εσωτερικών Πάρις Κουκουλόπουλος , οι βουλευτές Τόνια Αντωνίου και Νίκος Σαλαγιάννης και ο βενιαμίν της παρέας, ο 32χρονος πολιτικός μηχανικός από την Κρήτη Νίκος Ανδρουλάκης.

* Κείμενο που δημιοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ την Κυριακή 26 Ιουνίου 2011.

Ο νεος υπουργος Επικρατειας

ΗΛΙΑΣ ΜΟΣΙΑΛΟΣ
Το "φαρμακο" για τις επικοινωνιακές ασθένειες της κυβέρνησης




Παραφράζοντας την λαϊκή παροιμία θα λέγαμε: Mια του Μόσιαλου, δυο του Μόσιαλου, τρίτη και υπουργός! Το 2009 όταν ο σημερινός πρωθυπουργός Γιώργος Α. Παπανδρέου τοποθετούσε στην τιμητική αλλά και εκλόγιμη 4 θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας τον καθηγητή του LSE και ειδήμονα περί των οικονομικών των συστημάτων υγείας κ. Ηλία Μόσιαλο, οι περισσότεροι θαμώνες της Ιπποκράτους –στα κεντρικά γραφεία του Πασόκ- στοιχημάτιζαν ότι η θέση του υπουργού Υγείας ή του επικεφαλής ενός νέου υπερ - υπουργείου για τις Κοινωνικές Υποθέσεις (υγεία- συντάξεις- προγράμματα συνοχής και αλληλεγγύης) είχε ήδη καπαρωθεί…
Οι όποιες προσδοκίες διαψεύστηκαν με την ανακοίνωση της σύνθεσης της πρώτης κυβέρνησης Παπανδρέου και ο κ. Μόσιαλος συνέχισε τις συνήθεις δραστηριότητες του, μοιράζοντας το χρόνο του ανάμεσα στο Λονδίνο και την Αθήνα, παραμένοντας με δική του πρωτοβουλία σε διακριτική απόσταση από πρόσωπα και πράγματα. Μάλιστα, την πρώτη περίοδο της εγκατάστασης του κ. Παπανδρέου στο Μέγαρο Μαξίμου ο κ. Μόσιαλος γίνεται αποδέκτης ενός προβληματισμού για το ενδεχόμενο μετάβασης του στις Βρυξέλλες προκειμένου να αναλάβει καθήκοντα Επιτρόπου (θέση στην οποία βρέθηκε η κα Μαρία Δαμανάκη), ενώ αρχίζει να ζει σε καθεστώς «χρυσής εφεδρείας» διατηρώντας με όρους Παπανδρέου και πληθωρικής χρήσης των νέων τεχνολογιών και μέσων την επικοινωνία μαζί του. Από τις αρχές του 2010 ο κ. Μόσιαλος αναλαμβάνει την προεδρία του κομματικού think tank ΙΣΤΑΜΕ Ανδρέας Παπανδρέου και καθίσταται συνομιλητές βασικών υπουργών όπως ο κ. Μιχάλης Χρυσοχοίδης και ο κ. Ανδρέας Λοβέρδος. Μάλιστα, ο κ. Χρυσοχοϊδης είναι βασικός ομιλητής σε σημαντικές εκδηλώσεις του Ινστιτούτου αλλά παρόλα αυτά στον ανασχηματισμό του 2010 μένει και πάλι απ΄εξω…
Τότε, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εποχής ο πρωθυπουργός θέλει να περιλάβει τον κ. Μόσιαλο στο σχήμα της νέας κυβέρνησης αλλά θέση που να καλύπτει τα ενδιαφέροντα του καθηγητή του LSE αλλά και να εξασφαλίζει τα προσδοκόμενα του κυβερνητικού έργου δεν βρίσκεται. Έτσι, το δρομολόγιο ανάμεσα στο Λονδίνο και την Αθήνα συνεχίζεται με μόνο διαφοροποιητικό στοιχείο την εντονότερη δραστηριοποίηση του κομματικού think tank και των ανοικτών δημόσιων εκδηλώσεων του με ακροατήρια του πάλαι ποτε εκσυγχρονιστικού ρεύματος.
Την Τρίτη φορά η ευκαιρία δόθηκε και ο κ. Μόσιαλος –πνευματικό τέκνο του αείμνηστου Μιχάλη Παπαγιαννάκη και σταθερός φίλος του Αλέκου Παπαδόπουλου- γίνεται (δίχως να αναγκασθεί να προσχωρήσει στην διλοχία των «κηπουρών») υπουργός Επικρατείας με κύρια αποστολή το μέτωπο της διεθνούς κοινής γνώμης.

Ο ακαδημαϊκός δάσκαλος με την διεθνή αναγνώριση

Ένας προσεκτικός αναγνώστης του βιογραφικού του νέου υπουργού Επικρατείας και κυβερνητικού εκπροσώπου θα εντόπιζε σε αυτό ένα στοιχείο με ξεχωριστή σημασία. Ο Ηλίας Μόσιαλος στο περίφημο London School of Economics (LSE) κατέχει μια έδρα με ονοματεπώνυμο. Την έδρα Brian Abel-Smith για τις Πολιτικές Υγείας.
Και αυτό γιατί ο Abel-Smith δεν ήταν ένα τυχαίο πρόσωπο για το σημερινό υπουργό αλλά αντίθετα ήταν ο μικρός του ευεργέτης, το πρόσωπο-κλειδί για την εκκίνηση και την εξέλιξη της ακαδημαϊκής σταδιοδρομίας του. Με λίγα λόγια, ήταν εκείνος που τον ξεχώρισε από το πλήθος των υποψηφίων προς μεταπτυχιακό φοιτητών του LSE και του έδωσε την ευκαιρία να εκπονήσει δίπλα του την διδακτορική του εργασία.
Αλλά, ο μαθητής όχι μόνο δεν πρόδωσε την εμπιστοσύνη του δασκάλου και μέντορα αλλά προσπάθησε και μάλιστα με επιτυχία να αποδείξει ότι τα αποτελέσματα της ακαδημαϊκής εργασίας και έρευνας στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον της παγκοσμιοποιημένης αγοράς μπορεί να συγκροτούν μια κερδοφόρα δραστηριότητα.
Για παράδειγμα, το 1996 ο Ηλίας Μόσιαλος ίδρυσε το LSE Health, το οποίο σήμερα είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο του LSE που έχει την δυνατότητα από τα ίδια κεφάλαια του να χρηματοδοτεί προγράμματα και υποτροφίες, την ίδια στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του προέρχεται από την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε διεθνείς οργανισμούς και κυβερνήσεις στα πέρατα του κόσμου. Στα χρόνια που ακολούθησαν ο κ. Μόσιαλος επέτυχε να εδραιώσει την διεθνή του παρουσία – σήμερα είναι συν-διευθυντής του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Συστημάτων και Πολιτικών Υγείας, ένα σημαντικό ερευνητικό κέντρο ανάλυσης μεταρρυθμίσεων συστημάτων υγείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, και των κυβερνήσεων του Βελγίου, της Φιλανδίας, της Νορβηγίας, της Σλοβενίας, της Ισπανίας, και της Σουηδίας- αλλά και ένας απαραίτητος και αναγκαίος συνομιλητής κυβερνήσεων και πολιτικών με μεγάλη ατζέντα επαφών, γνωριμιών και σχέσεων. Άλλωστε, ένας αρκετά μεγάλος αριθμός πρώην φοιτητών του κ. Μόσιαλου έχουν αξιοποιηθεί σε κρίσιμα πόστα στις χώρες καταγωγής τους.

Ο "Ρηγάς" που έγινε συνεπής σοσιαλδημοκράτης



Επιπλέον, η ενασχόληση με αυτά τα αντικείμενα έδωσαν την ευκαιρία στον νέο υπουργό Επικρατείας να γνωρίζει εκ των έσω τι σημαίνει διαμόρφωση και διαχείριση budget (από μια πανεπιστημιακή σχολή μέχρι ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας και ένα κρατικό προϋπολογισμό) αλλά και εκπόνηση και εφαρμογή Στρατηγικών Σχεδίων με ξεκάθαρους στόχους και προσδοκίες. Η δυνατότητα του αυτή φαίνεται πως ήταν εκείνο το στοιχείο που τον «έδεσε» με τον Αλέκο Παπαδόπουλο με τον οποίο συνεργάστηκαν τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000 όταν ο Ηπειρώτης πολιτικός με την καθολική αναγνώριση για το ήθος και την αποτελεσματικότητα του ανέλαβε το υπουργείο Υγείας. Οι δυο άνδρες διατηρούν όχι μόνο επαφή αλλά και μια στέρεα προσωπική και πολιτική φιλία. Μια προσωπική και πολιτική φιλία ανάμεσα σε δυο μετριοπαθείς του πολιτικού φάσματος, ο ένας από το Κέντρο και ο άλλος από την (ανανεωτική) Αριστερά.
Ο σημερινός υπουργός Επικρατείας – που έγινε βουλευτής μόλις το 2009 με τη σημαία του Πασοκ- είναι ένα από τα πνευματικά παιδιά του αείμνηστου Μιχάλη Παπαγιαννάκη προερχόμενος από την ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος. Μάλιστα, στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ΄80 ο προερχόμενος από τα Τρίκαλα φοιτητής της Ιατρικής ήταν από τα προβεβλημένα στελέχη της λεγόμενης αριστερής τάσης της νεολαίας του ΚΚΕ εσωτερικού. Μετά την εγκατάσταση του στο Λονδίνο και την εμπλοκή του σε νέα επιστημονικά και ακαδημαϊκά πεδία ο κ. Μόσιαλος μετεξελίχθηκε με συνέπεια σε έναν κλασσικό σοσιαλδημοκράτη – πιο κλασσικός δεν γίνεται όπως λένε και οι φίλοι του.
Ο κ. Μόσιαλος –παρθένος στο ζώδιο που θα σβήσει τα 51 κεράκια στην τούρτα του τον ερχόμενο Σεπτέμβριο- είναι παντρεμένος με την παλιά του συντρόφισσα από το «Ρήγα», την Λίλη Χουλιαράκη (σήμερα επίκουρη καθηγήτρια στο LSE με αντικείμενο τα media) και το ζευγάρι έχει μια κόρη που υπεραγαπούν.

μια ιστορια υπογραφων... ή ποιος θα πληρωσει την ορφανη κληρονομια του Χρ. Λαμπρακη

-Μετά το δάνειο της Εθνικής Τράπεζας, σειρά έχουν τα εγγυημένα δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων…
-Ένα ΝΠΙΔ που έχει στοιχίσει όσο το 1% του συνολικού δημοσίου χρέους της χώρας «καταπίνει» κάθε χρόνο εκατομμύρια ευρώ, την ίδια ώρα που περικόπτονται μισθοί και συντάξεις και τα κονδύλια του κρατικού πρύπολογισμού δεν επαρκούν για να κρατήσουν εν λειτουργία κοινωνικές υποδομές στην υγεία, την εκπαίδευση και στην πρόνοια…
-Μήπως το «Μέγαρο» να γίνει…ΣΔΙΤ;



Ποιο νήμα να συνδέει άραγε την υπογραφή ενός Αθηναίου ευπατρίδη με εκείνες ενός γιατρού από την Κρανιά της Ελασσόνας και ενός καταξιωμένου σε υψηλές θέσεις ευθύνης manager; Η απάντηση, αν και δεν είναι εύκολη από μια πρώτη ματιά, εν τούτοις είναι σαφής: Το νήμα μιας ιστορικής διαδρομής μισού και πλέον αιώνα με κύρια και σταθερή αναφορά σε ένα ακίνητο στο κέντρο της πρωτεύουσας. Ένα ακίνητο που, όπως αναφέρεται σε πολυκαιρισμένα ΦΕΚ, ήταν «ο χώρος των εν Αθήναις τέως Στρατώνων Πεζικού», γνωστός άλλοτε και ως Παραπήγματα.
Τα «πάντα όλα» -όπως θα έλεγε και ο Αλέφαντος- είναι «γραμμένα» σε ένα τέτοιο πολυκαιρισμένο ΦΕΚ – ένα ΦΕΚ που χρονολογείται από τον Φεβρουάριο του 1956 και στο οποίο καταχωρείται η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου να παραχωρήσει άνευ ανταλλάγματος μια σημαντική έκταση στο χώρο των τέως Στρατώνων Πεζικού στον Σύλλογο «Οι Φίλοι της Μουσικής».
Το ΦΕΚ του 1956 δεν υπάρχουν υπογραφές αλλά η ιστορία –και τα κιτάπια της- είναι αμείλικτη ως προς την παραδοχή μιας πραγματικότητας: μιας πρώιμης εκδοχής του φαινομένου της διαπλοκής… Ο υπουργός των Συγκοινωνιών και Δημοσίων Έργων που καλείται, όπως αναφέρεται στο συγκεκριμένο ΦΕΚ, να μεριμνήσει για την νομοθετική κατοχύρωση της άνευ ανταλλάγματος παραχώρησης της έκτασης δεν είναι άλλος από τον Λάμπρο Ευταξία – ο Αθηναίος ευπατρίδης της αρχής ή αν προτιμάτε, της πρώτης υπογραφής!!!
Αλλά, ο Λάμπρος Ευταξίας τη στιγμή που βάζει φαρδιά πλατιά την υπογραφή του είναι και ο πρόεδρος του Συλλόγου «οι Φίλοι της Μουσικής». Με άλλα λόγια, «Γιάννης κερνά και Γιάννης πίνει». Ο αρμόδιος υπουργός που εκπροσωπεί κατά τα άλλα το δημόσιο συμφέρον ταυτίζεται στο πρόσωπο του Λάμπρου Ευταξία με τον πρόεδρο ενός αριστοκρατικού club μουσικόφιλων Αθηναίων που υπερασπίζονται ένα ευγενή σκοπό – την ανέγερση ενός Μεγάρου Μουσικής- ο οποίος, όμως, δεν παύει να αποτελεί το όραμα μιας παρέας. Άλλωστε, οι παρέες στον τόπο μας όπως λέει και ο Σαββόπουλος φτιάχνουν ιστορία. Και δεν έχει άδικο. Ειδικά, για την κλειστή παρέα των Αθηναίων που μοιράζονται το ίδιο πάθος…
Η παρέα όμως δεν διαθέτει μόνο το κοινό πάθος αλλά διαθέτει και ένα ιδιαίτερο στοιχείο. Ο εκάστοτε πρόεδρος της συγκεντρώνει σημαντική δύναμη επιρροής των δημόσιων πραγμάτων αλλά και κατεύθυνσης προς τη μια ή την άλλη πλευρά του κάθε φορά διαθέσιμου πολιτικού προσωπικού.
Ο Λάμπρος Ευταξίας είναι πρόεδρος του Συλλόγου την εποχή του Κωνσταντίνου Καραμανλή του πρεσβύτερου. Οι δύο άνδρες διατηρούν μακροχρόνιο πολιτικό δεσμό , χάρις στον οποίο ο Σύλλογος των μουσικόφιλων Αθηναίων εδραιώνει την θέση του και προωθεί το κοινό όραμα των μελών του. Μάλιστα, κάτι τέτοιο μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί από το γεγονός ότι η ρήξη των δύο ανδρών σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή οδηγεί και στο μακροχρόνιο πάγωμα της υπόθεσης της ανέγερσης του Μεγάρου. Χρειάστηκε να έρθει η «Αλλαγή» και η εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου προκειμένου να καταφέρει ο αείμνηστος Χρήστος Λαμπράκης –πρόεδρος του Συλλόγου από την δεκαετία του ΄70 όταν διαδέχθηκε στο αξίωμα την Αλεξάνδρα Τριάντη- να ξεπαγώσει τις υποθέσεις του Μεγάρου…

Oι επόμενες υπογραφές…

Αλλά, ας επιστρέψουμε στην αρχή. O ευπατρίδης που βάζει την πρώτη και καθοριστική υπογραφή είναι ο Ευταξίας αλλά από εκείνη την στιγμή χρειάστηκαν αμέτρητες υπογραφές υπουργών, υφυπουργών και λογής λογης υπηρεσιακών παραγόντων για να φτιαχτεί με τα χρόνια μια τεράστια ως προς τον όγκο και την διάρθρωση της πολιτιστική υποδομή που το Ελληνικό Κράτος στο οποίο ουσιαστικά και ανήκει ως δημόσιο περιουσιακό στοιχείο να μην μπορεί ούτε καν να χρηματοδοτήσει την λειτουργία του. Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να σημειωθεί ότι το συνολικό κόστος της δημιουργίας αλλά και της ανάπτυξης του Μεγάρου Μουσικής έχει ξεπεράσει τα 3 δις ευρώ δηλαδή το 1% του δημοσίου χρέους!!!
Το θέμα μπορεί να ήρθε στην επικαιρότητα με την τελευταία κυβερνητική πρωτοβουλία νομοθετικής ρύθμισης προκειμένου να διευκολυνθεί ο Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στη διαχείριση ενός παλαιότερου δανείου ύψους 95 εκατ. ευρώ που έλαβε από την Εθνική Τράπεζα και το οποίο καλύφθηκε με εγγύηση του Δημοσίου το καλοκαίρι του 2007. Η σχετική απόφαση δημοσιεύεται στο ΦΕ, φέρει την υπογραφή του τότε υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών κ. Πέτρου Δούκα με ημερομηνία 8 Αυγούστου 2007. Η υπογραφή του Πέτρου Δούκα –ο αναφερόμενος ως manager στην αρχή του κειμένου μας- ήταν μια από τις καθοριστικές για την συνειδητοποίηση της αρχής του τέλους για ένα «ιδιωτικό όραμα» που οι εμπνευστές τους θέλησαν να καταστήσουν στην μια ή στη άλλη εκδοχή του ως «δημόσιο αγαθό».
Για την ιστορία, στο σχέδιο νόμου για την «Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, στελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας υπουργείου Οικονομικών» που ήρθε προς ψήφιση στη Βουλή υπάρχει και ένα άρθρο -το άρθρο 45 με τίτλο «Ρυθμίσεις θεμάτων Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους»- που κάνει όλη τη δουλειά και ουσιαστικά ενεργοποιεί την απόφαση του καλοκαιριού του 2007 (το πύρινο εκείνο καλοκαίρι, λίγο πριν από την πρόωρη προσφυγή στις κάλπες με πρωτοβουλία του Κώστα Καραμανλή).
Η ακριβής διατύπωση του άρθρου 45 έχει ως εξής: «Για την εξυπηρέτηση του δανείου το οποίο έχει χορηγηθεί στον Οργανισμό Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (ΟΜΜΑ) με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου δυνάμει της υπ’ αριθμ. 2/48243/0025/8-8-2007 αποφάσεως του υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών (β1587), το ελληνικό Δημόσιο αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει απευθείας και εμπροθέσμως στη δανείστρια Τράπεζα, το ποσό της εκάστοτε οφειλής, σύμφωνα με τους όρους της δανειακής συμβάσεως, χωρίς δικαίωμα αναγωγής ή και συμψηφισμού κατά του ΟΜΜΑ, και χωρίς εν γένει να διατηρεί αξίωση έναντι του ΟΜΜΑ για την αναζήτηση οιουδήποτε ποσού καταβάλλεται από το ελληνικό Δημόσιο εξ αυτής της αιτίας (…)».
Με άλλα λόγια, σε μια περίοδο κατά την οποία το χρέος του ελληνικού Δημοσίου ξεφεύγει από τον έλεγχο και ανεβαίνει τρέχοντας την ανηφόρα, η κυβέρνηση Παπανδρέου έρχεται να προσθέσει ακόμη ένα φορτίο στις πλάτες του Κρατικού Προϋπολογισμού και κατ’επέκταση των Ελλήνων φορολογουμένων πολιτών που αδυνατούν να κατανοήσουν το «γιατί» μιας τέτοιας ρύθμισης την στιγμή μάλιστα που οι μισθοί και οι συντάξεις θα χρειασθεί να περάσουν και πάλι από το πάγκο του χασάπη και εκατοντάδες άλλες κοινωνικές υποδομές που βρίσκονται κάτω από τη σκέπη του δημοσίου – από νοσηλευτικά ιδρύματα και εκπαιδευτικές μονάδες μέχρι ορφανοτροφεία και θεραπευτικές κοινότητες- κατεβάζουν ρολά;
Μάλιστα, η νομοθετική πρωτοβουλία ανήκει στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της υπεράσπισης των επιταγών του διαρκώς ανανεούμενου σε περιεχόμενο Μνημονίου. Η πλευρά του υπουργείου Οικονομικών υποστηρίζει πώς με ανοιχτό ή κλειστό το Μέγαρο το Δημόσιο θα πρέπει να τιμήσει την υπογραφή και τις υποχρεώσεις που την συνοδεύουν.
Κανείς ενδεχομένως δεν θα μπορούσε να διαφωνήσει με κάτι τέτοιο αρκεί να γνωρίζαμε εγκαίρως δύο και μόνο πράγματα: α) Ποιες και σε τι ποσά ανέρχονται αυτές οι υποχρεώσεις και β) με ποιο τρόπο θα λειτουργήσει το «Μέγαρο» εφεξής προκειμένου να μην μεγαλώνουν οι ζημιές του με δεδομένο ότι η κρατική επιχορήγηση προς αυτό θα πρέπει να υποστεί δραστική μείωση. Τέτοια απάντηση δεν υπάρχει και αυτό επιτείνει το όλο πρόβλημα, δηλαδή το πώς η σημερινή Κυβέρνηση θα διαχειριστεί με θάρρος και αποφασιστικότητα το θέμα μιας ορφανής κληρονομιάς…
Ο θάνατος του Χρήστου Λαμπράκη στο τέλος του 2009, η επιλογή της διάδοχης κατάστασης σε συνδυασμό με τις μετοχικές αλλαγές στην σύνθεση του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη, η αδιαμφισβήτητη για προφανείς λόγους μείωση των εσόδων από χορηγίες και δωρεές ιδιωτών φαίνεται ότι έκαναν εκρηκτικό ένα συσσωρευμένο μείγμα δανειακών υποχρεώσεων και οικονομικών απαιτήσεων… Και το δράμα δεν τελειώνει εδώ. Πιθανότατα τώρα αρχίζει!!!
Αλλά, ας επιστρέψουμε και πάλι στις υπογραφές. Πριν από την υπογραφή του κ. Πέτρου Δούκα, στελέχους των κυβερνήσεων του Κώστα Καραμανλή υπάρχουν και άλλες αρκετές υπογραφές που μας αποκαλύπτουν ορισμένες από τις αλήθειες της ελληνικής πολιτικής κακοδαιμονίας. Από αυτές τις υπογραφές δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη καθώς θα συζητηθεί αρκετά στο άμεσο μέλλον. Είναι η υπογραφή του ορθοπεδικού ( ο γιατρός από την Κρανιά της Ελασσόνας όπως γράφουμε στην αρχή του κειμένου) Νίκου Φαρμάκη, ο οποίος με την ιδιότητα του υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών υπογράφει την απόφαση που παρέχει την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου για ένα δάνειο που έχει λάβει ο Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (ΟΜΜΑ) από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ) συνολικού ύψους 90 εκατομμυρίων ευρώ. Η παροχή εγγύησης δίνεται με την συγκεκριμένη απόφαση που έχει ημερομηνία 25 Φεβρουαρίου 2004, δηλαδή λίγες μέρες πριν εκπνεύσει η προεκλογική περίοδος και στηθούν οι κάλπες που ανέδειξαν νικητή το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και τον Κώστα Καραμανλή. Είναι η περίοδος της διαδοχής και του «δακτυλιδιού» με τον Κώστα Σημίτη να απέρχεται και τον Γιώργο Παπανδρέου να εισβάλει ορμητικά στο προσκήνιο με το «Γιώργο, άλλαξε τα όλα»…
Πάντως, έστω και για την ιστορία του πράγματος, οι ρυθμίσεις που αφορούν τα του «Μεγάρου» γίνονται σχεδόν πάντα σε προεκλογικές περιόδους – η υπογραφή Φαρμάκη μπαίνει λίγο πριν τις εκλογές του 2004 για παράδειγμα και εκείνη του Πέτρου Δούκα λίγο πριν τις εκλογές του 2007.
Αν και δεν έχει ακόμη παρουσιασθεί στην ολότητα του το θέμα με τις εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι γιατί οι κυβερνήσεις των τελευταίων δέκα χρόνων είχαν ενσωματώσει τις δόσεις αποπληρωμής των δανείων του «Μεγάρου» στην ετήσια κρατική επιχορήγηση. Με άλλα λόγια, τα 10 ή και παραπάνω εκατομμύρια ευρώ που κατέληγαν στα ταμεία του «Μεγάρου» από τον κρατικό προϋπολογισμό (συνήθως σε 2 δόσεις και αφού προηγουμένως είχε ασκηθεί και ένα είδος …διακριτικής δημοσιογραφικής πίεσης) μπορούσαν να αντιμετωπίσουν και τις δανειακές υποχρεώσεις. Μέχρι εδώ καλά… Το πρόβλημα αρχίζει από την στιγμή που η επιχορήγηση μειώνεται στο ελάχιστο δυνατόν και η μείωση αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί λόγω της απουσίας του Χρήστου Λαμπράκη!!! Το τι θα γίνει μόνο ο κ. Πλούταρχος Σακελλάρης, πρώην επικεφαλής του Σώματος Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) και νύν, εκπρόσωπος της χώρας μας στην Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων θα μπορούσε να μας διαφωτίσει σχετικά…
Και αυτό δεν είναι παραδοξολόγημα αλλά η σκληρή πραγματικότητα. Το «Μέγαρο» δεν βγαίνει οικονομικά όχι μόνο για να αποπληρώνει τις παλαιότερες δανειακές και άλλες υποχρεώσεις του αλλά και για να συντηρεί το επίπεδο της σημερινής λειτουργίας των δραστηριοτήτων του . Το 2010 η ετήσια κρατική επιχορήγηση για τη λειτουργία του Μεγάρου μειώθηκε κατά 25%, από 12 σε 8 εκατ. ευρώ (και σύμφωνα με πληροφορίες το 2011 θα περιοριστεί σε 5-6 εκατ. ευρώ). Παρά τις κατά καιρούς διαβεβαιώσεις των εκπροσώπων της σημερινής διοίκησης του κ. Ιωάννη Μάνου περί αναπλήρωσης των ποσών της κρατικής επιχορήγησης αλλά και της προσέλκυσης νέων εσόδων από χορηγίες κλπ , το πράγμα δεν φαίνεται να προχωρά με αποτέλεσμα οι ζημιές να είναι το μοναδικό τεκμήριο για το μέλλον. Ετσι, που ένας παλιός κοινοβουλευτικός και σημερινός κυβερνητικός αξιωματούχος να λέει με νόημα : «Μην πρέπει να στείλουμε το Μέγαρο στον Μιχάλη να το κάνει ΣΔΙΤ».
Η σκέψη του κυβερνητικού παράγοντα δεν είναι καθόλου για πέταμα. Μιας και η κυβέρνηση , αν θέλει να διατηρήσει ανοικτό το δημιούργημα του Χρήστου Λαμπράκη θα πρέπει να προχωρήσει όπως κάνει σήμερα σε πολλές και δύσκολες περιπτώσεις ο υπουργός Περιφερειακής Ανάπτυξης κ. Μιχ. Χρυσοχοϊδης σε ένα έργο Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Φορέα. Με άλλα λόγια, να καλέσει τους «έχοντες και κατέχοντες» να συμπράξουν με το Κράτος με απόλυτη διαφάνεια και δίχως περιττές διαμεσολαβήσεις προκειμένου να κρατηθεί ζωντανό το «Μέγαρο». Αν πρέπει και αν μπορεί…

Οι διάδοχοι του Χρ. Λαμπράκη

Από το Δεκέμβριο του 2010 η σύνθεση του δεκαμελούς διοικητικού συμβουλίου του ΟΜΜΑ είναι η ακόλουθη: Ιωάννης Μάνος (νομικός), Ιωάννης Κόκκος (σκηνογράφος), Παυλίνα Λάμψα (διεθνολόγος), Αλκίνοος Ιωαννίδης (μουσικός), Νίκος Δημουλίτσας (τραπεζικός υπάλληλος), Γεώργιος Αϊδίνης (δικηγόρος), Βίκτορ Αμπακούμκιν (πολιτικός μηχανικός), Παναγιώτης Δημαράς (δικηγόρος), Ιωάννης Μαρίνος (οικονομολόγος, δημοσιογράφος), Λένα Σαββίδη (δημοσιογράφος). Τα πρώτα πέντε μέλη του διοικητικού συμβουλίου μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος κ. Μάνος –αν και είναι ταυτισμένος με τον ΔΟΛ στο διοικητικό συμ,βούλιο του οποίου συμμετέχει τα τελευταία χρόνια- ορίστηκαν από τον υπουργό Πολιτισμού κ. Γερουλάνο και τα άλλα πέντε μέλη, πρώην στενοί συνεργάτες και συγγενείς του Χρήστου Λαμπράκη, ορίστηκαν από τον σύλλογο «Οι Φίλοι της Μουσικής».
[μια εκδοχη αυτού του κειμένου δημοσιεύθηκε την Κυριακή 13 Μαρτίου 2011 στην εφημεριδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ - η δημοσιευση ειναι διαθεσιμη στο pdf της κυριακατικης εντυπης εκδοσης στο www.protothema.gr]

για την ΜΚΟ των συνδικαλιστων του "Ευ ζην"

Ποιος εργαζόμενος και ποιος συνταξιούχος σε αυτήν την χώρα -ειδικά την μετά Μνημονίου εποχή- δεν θα ήθελε για τον εαυτόν αλλά και για τα μέλη της οικογένειας του να απολαμβάνει επιδοτούμενα πακέτα διακοπών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό; Προφανώς, όλοι αλλά λίγοι έχουν την δυνατότητα ή και την πολυτέλεια να ξεκουράζονται με λεφτά των άλλων…

Στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι «άλλοι» δεν είναι «κάποιοι λεφτάδες» αλλά εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι και χαμηλοσυνταξιούχοι που αγωνίζονται μήνα με το μήνα να πληρώσουν τους φουσκωμένους λόγω αυξήσεων λογαριασμούς της ΔΕΗ.
Αποδέκτες αυτής της «πολυτέλειας»- για τις συνθήκες που βιώνει η χώρα- είναι χιλιάδες εργαζόμενοι και συνταξιούχοι της ΔΕΗ , μέσω ενός «βραχίονα» που έχουν δημιουργήσει οι συνδικαλιστές της ΓΕΝΟΠ- ΔΕΗ και ο οποίος διαχειρίζεται μερικά εκατομμύρια ευρώ το χρόνο με συνοπτικές διαδικασίες, δίχως έλεγχο και σε καθεστώς αδιαφάνειας…

Ο ιδιότυπος αυτός διαχειριστής του εργασιακού και συνδικαλιστικού «ευ ζην» που φέρει την επωνυμία οργανισμός Κοινωνικών Δραστηριοτήτων Εργαζομένων (ΟΚΔΕ) και , λειτουργεί με την μορφή της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας , μόνον όσον αφορά το 2010 δικαιούται να βάλει στα ταμεία του το ποσό των 2,8 εκατομμυρίων ευρώ. Ένα ποσό που καταβάλλεται μεν από την διοίκηση της ΔΕΗ –και αποτελεί μέρος των κεκτημένων που καλύπτονται από Συλλογικές Συμβάσεις που στην διάρκεια των τελευταίων χρόνων έχουν επικυρωθεί με νόμους και παραμένουν στο απυρόβλητο με την στήριξη του πολιτικού κόσμου- αλλά προέρχεται από το υστέρημα των εκατοντάδων χιλιάδων καταναλωτών που αγωνιούν για το εάν αύριο θα συνεχίσουν να έχουν ρεύμα σπίτι τους…

Έμπειρα συνδικαλιστικά στελέχη που σήμερα βρίσκονται στο περιθώριο των εξελίξεων εκτιμούν ότι τα τελευταία δέκα μόλις χρόνια η ΓΕΝΟΠ αλλά και οι φορείς που ελέγχει με τον έναν ή άλλο τρόπο η ΓΕΝΟΠ - μεταξύ αυτών και η ΜΚΟ του «ευ ζην» που έχουν συγκροτήσει τα προβεβλημένα στελέχη της συνδικαλιστικής αριστοκρατίας - ξεπερνούν κατά πολύ τα 20 εκατομμύρια ευρώ – ποσό που ανεβαίνει επικίνδυνα αν συνυπολογιστούν «έκτακτα βοηθήματα» για εκλογές, συνέδρια και επιμορφωτικά σεμινάρια, για παιδικές κατασκηνώσεις και άλλες συναφείς δραστηριότητες …
Ποσά που φαίνεται πως θα προκαλέσουν διαρκείς αυπνίες στα στελέχη της συνδικαλιστικής αριστοκρατίας αλλά και σε στελέχη πολιτικών κομμάτων αν η πολιτική ηγεσία του εποπτεύοντος υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής καλέσει - όπως ήδη πιέζεται από την πλευρά του Μαξίμου- την διοίκηση της ΔΕΗ να ανοίξει τα «κιτάπια» της και να δώσει στην δημοσιότητα όλες τις καταβολές που έχουν γίνει τα τελευταία δέκα χρόνια προς τα ταμεία τόσο της ΟΚΔΕ, όσο και της ΓΕΝΟΠ ή των συνδικάτων που είναι μέλη της.

Ο ΟΚΔΕ – η συνδικαλιστική ΜΚΟ με το άφθονο χρήμα στα ταμεία του που ελέγχεται από προβεβλημένα στελέχη της ΓΕΝΟΠ με γραμματέα Οικονομικού τον προερχόμενο από τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ κ. Ρίζο Ρίζο- μπορεί σε αυτήν την δύσκολη περίοδο και κόντρα στα αισθήματα της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών να διαλαλεί την πραμάτεια της ως άλλος ατζέντης ταξιδιών και αναψυχής. Μόνο που στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχουμε απλώς έναν ιδιώτη ατζέντη αλλά μια περίκλειστη αλλά και ιδιότυπη βιομηχανία κοινωνικού τουρισμού από τους συνδικαλιστές για τους ψηφοφόρους τους.

Μια πρόσφατη ανακοίνωση του ΟΚΔΕ είναι χαρακτηριστική του όλου πνεύματος που διέπει την λειτουργία του αλλά και της αντίληψης που κρύβει αυτή η συνδικαλιστική πρωτοβουλία: «Πολλοί συνάδελφοί μας το καλοκαίρι που μας πέρασε δεν έκαναν διακοπές γιατί δεν μπόρεσαν να πάρουν τις άδειές τους κυρίως λόγω πυρκαγιών αλλά και για διάφορους άλλους λόγους υπηρεσιακούς ή μη. Ο ΟΚΔΕ/ΔΕΗ-ΚΗΕ δεχόμενος πολλά τηλεφωνήματα για το σκοπό αυτό και θέλοντας να δώσει την ευκαιρία και σ' αυτούς τους συναδέλφους μας να ξεκουραστούν και να χαρούν λίγες ημέρες με τις οικογένειές τους μακριά από τα προβλήματα της καθημερινότητας, διοργανώνει χειμερινά προγράμματα διακοπών τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό».

Και ο ΟΚΔΕ δίνει την δυνατότητα οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι της ΔΕΗ με τα χρήματα των καταναλωτών να περάσουν «παρεϊστικά και οικογενειακά», όπως αναφέρεται σε μια σχετική πρόσκληση, 6 μέρες όλα τζάμπα σε νησί των Κυκλάδων την περίοδο των πασχαλινών διακοπών ( Τρίτη του Πάσχα με Κυριακή του Θωμά). Παρόμοιες ανακοινώσεις για ταξίδια στην Κωνσταντινούπολη (με κόστος για μεταφορά και διαμονή τεσσάρων ημερών που δεν ξεπερνά τα 210 ευρώ) , για διακοπές σε ξενοδοχεία και εγκαταστάσεις spa σε περιοχές της Χαλκιδικής ή στα παράλια του Ιονίου βρίσκει κανείς σε αφθονία με απλή επίσκεψη στο site του ΟΚΔΕ (www.okde-dei.gr).

Τα «δανεικά» των συνδικαλιστών.

Tο ζήτημα του δανείου των 500.000 που χορήγησε η ΔΕΗ –έστω και με μεταχρονολογημένη σύμβαση- προς την μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση που λειτουργεί στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της εισηγμένης εταιρείας όπου το δημόσιο ελέγχει το 51 % των μετοχών της λαμβάνει νέες διαστάσεις μετά και την πρωτοβουλία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, να ζητήσει συμπληρωτικές εξηγήσεις από τη διοίκηση του κ. Α.Ζερβού.

Επιπλέον, η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ φέρεται να ζήτησε όλο το φάκελο της υπόθεσης των κάθε λογής επιδοτήσεων προς την ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ ή άλλους φορείς που έχουν συσταθεί και λειτουργούν υπό την ομπρέλα της ΓΕΝΟΠ. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τον φάκελο που κρατούν στα συρτάρια τους οι Οικονομικές Υπηρεσίες της ΔΕΗ και ο οποίος περιλαμβάνει στοιχεία που αφορούν στο σύνολο των καταβολών που έχουν γίνει από την επιχείρηση από το 1999 προς τη ΓΕΝΟΠ και ελεγχόμενους από αυτήν φορείς.

Ο φάκελος των κάθε λογής επιδοτήσεων –σε οποιαδήποτε νομιμοποιητική βάση κι αν αυτές ενταχθούν- προβλέπεται να έρθει πολύ σύντομα στην Βουλή καθώς η υπουργός ΠΕΚΑ κα Τίνα Μπιρμπίλη θα κληθεί να απαντήσει σε σχετική ερώτηση που κατέθεσε η κα Ντόρα Μπακογιάννη. Η τελευταία από την πλευρά της «σήκωσε» το θέμα τόσο του δανείου των 500 χιλιάδων ευρώ όσο και του συνολικού πακέτου των επιδοτήσεων προς τους συνδικαλιστές και τους φορείς τους.

Πάντως, σε κάθε περίπτωση τόσο το θέμα του δανείου όσο και το συνολικό πακέτο των επιδοτήσεων προς την ΓΕΝΟΠ και τους φορείς της (συμπεριλαμβανομένου και του ΟΚΔΕ) συνδέονται άμεσα. Και αυτό γιατί η «ταμειακή διευκόλυνση» –όπως αρέσκεται να ονομάζει η διοίκηση της ΔΕΗ το δάνειο των 500 χιλιάδων ευρώ προς την ΓΕΝΟΠ- ήρθε σε συνέχεια του γεγονότος ότι η μη υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας δεν επέτρεψε την καταβολή των ετήσιων επιχορηγήσεων προς την συνδικαλιστική οργάνωση και τους φορείς της. Για παράδειγμα, με βάση τα όσα προβλέπει η σύμβαση για το 2008 στην ΜΚΟ των συνδικαλιστών ,δηλαδή τον ΟΚΔΕ, θα αναλογούσε ποσό 2,82 εκατομμυρίων ευρώ, χώρια τα όσα θα έπρεπε να «μπούν» κατευθείαν στο ταμείο της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ για άλλες δαπάνες που αφορούν «συνδικαλιστικές ανάγκες»… Αλλά, το ποσό των 2,82 εκατ. Ευρώ – το ίδιο πάνω κάτω παραμένει τα τελευταία χρόνια- δεν καταβλήθηκε και τα ταμεία έμειναν άδεια οπότε κάνοντας την ανάγκη φιλοτιμία οι συνδικαλιστές βγήκαν στην πιάτσα για δανεικά. Και ο πιο εύκολος και γρήγορος δανειστής ήταν η διοίκηση της ΔΕΗ. Η συνέχεια, προσεχώς, στην Βουλή…
[Δημοσιεύθηκε την Κυριακη 27 Νοεμβριου 2010 στην εφημεριδα ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ]